در صورت پارگی رگ هنگام تزریق سرم (Blown Vein)، لازم است فوراً جریان سرم قطع شود، سوزن بهطور ایمن خارج گردد و محل تزریق با کمپرس سرد سپس کمپرس گرم بهصورت متناوب مراقبت شود.
پارگی رگ زمانی اتفاق میافتد که مایع سرم بهجای ورود به رگ، وارد بافت زیرجلدی شود؛ پیامد آن تجمع مایع در زیر پوست است که بهصورت ورم همراه با احتمال کبودی و درد موضعی تظاهر مییابد. شناخت علائم و انجام سریع اقدامات اولیه میتواند از تشدید عوارض جلوگیری کند.
تزریق سرم یکی از رایجترین اقدامات درمانی در مراکز پزشکی است. در این فرایند، سوزن یا آنژیوکت بهطور مستقیم وارد سیاهرگ میشود تا مایعات و داروها وارد جریان خون گردند.
اما گاهی به دلایل مختلف، رگ دست در حین تزریق دچار آسیب یا پارگی میشود؛ مشکلی که هم باعث ناراحتی بیمار میشود و هم در صورت بیتوجهی میتواند عوارض بیشتری ایجاد کند.
.
پاره شدن رگ، که در پزشکی به آن «ورید آسیبدیده» یا ورم وریدی همراه با هماتوم گفته میشود، زمانی رخ میدهد که نوک سوزن یا آنژیوکت، پس از ورود به ورید، دیواره آن را سوراخ کرده و از طرف دیگر خارج شود.
در نتیجه مقداری خون به بیرون از رگ نشت میکند و در زیر پوست تجمع مییابد. این خونمردگی همان کبودی و تغییر رنگی است که اغلب بعد از تزریق مشاهده میکنیم.
شاید بخوانید: علت برگشت خون در سرم چیست؟
.
وقتی یک رگ دست در حین تزریق سرم پاره میشود، واکنش بدن معمولاً خیلی سریع خودش را نشان میدهد. اولین نشانه، تغییر رنگ پوست در محل تزریق است.
این تغییر رنگ در ابتدا ممکن است قرمز باشد، اما با گذر زمان به کبودی بنفش، آبی یا حتی سبز و زرد (در مراحل پایانی بهبود) تبدیل میشود.
این تغییر رنگ نتیجه نشت خون از دیواره رگ به بافتهای اطراف است.
علامت دیگر، تورم و برآمدگی در محل تزریق است. وقتی خون یا مایع تزریقی به بافتهای اطراف وارد میشود، پوست کمی برآمده و متورم میگردد.
این تورم گاهی همراه با احساس گرما یا حرارت موضعی است که به دلیل واکنش التهابی بدن ایجاد میشود.
بیمار معمولاً احساس درد یا سوزش خفیف تا متوسط در همان محل دارد.
این درد میتواند هنگام لمس یا حتی در حالت استراحت هم حس شود. در برخی موارد، اگر نشت مایع تزریقی زیاد باشد، این درد شدیدتر و همراه با احساس سفتی یا کشیدگی پوست خواهد بود.
در مجموع، نشانه های پاره شدن رگ دست عبارتند از:
کوچکترین حرکت هنگام ورود یا ماندن سوزن در رگ، میتواند مسیر آن را تغییر دهد و دیواره رگ را پاره کند.
برخی افراد به دلیل سن بالا، بیماریهای مزمن یا سابقه تزریق مکرر، رگهای ضعیفتری دارند که به راحتی آسیب میبیند.
همچنین «رگ غلتان» که به طرفین حرکت میکند، احتمال سوراخ شدن دو طرف دیواره رگ را افزایش میدهد.
انتخاب نادرست قطر سوزن نسبت به ضخامت رگ، یکی از شایعترین علل پارگی رگ است. سوزن بزرگتر از حد نیاز فشار بیشتری به دیواره ورید وارد میکند.
مهارت فرد تزریقکننده، زاویه ورود سوزن و سرعت انجام کار تأثیر مستقیم بر احتمال آسیب به رگ دارد.
یکی از شایعترین عوارض پاره شدن رگ، بروز کبودی و تغییر رنگ پوست در محل تزریق است. این کبودی نتیجه نشت خون از رگ به بافتهای اطراف بوده و در ابتدا به رنگ قرمز یا بنفش تیره دیده میشود.
با گذر زمان و در روند بهبود، این رنگ به آبی، سبز و زرد تغییر میکند. هرچند کبودی معمولاً خطری ندارد، اما میتواند از نظر ظاهری برای بیمار ناخوشایند باشد و چند روز تا چند هفته طول بکشد تا کاملاً برطرف شود.
وقتی رگ پاره میشود، مایعات تزریقی یا خون میتوانند به بافتهای اطراف نشت کنند و باعث ایجاد تورم شوند. این تورم گاهی نرم و گاهی سفت است و بسته به نوع مایع تزریقی ممکن است همراه با درد یا احساس فشار باشد.
در مواردی که داروهای محرک یا شیمیدرمانی وارد بافت شوند، تورم میتواند شدید و همراه با التهاب گسترده باشد که نیاز به مداخله فوری دارد.
پاره شدن رگ اغلب با درد همراه است. این درد ممکن است خفیف باشد و تنها هنگام لمس یا حرکت دست احساس شود، یا در موارد شدیدتر حتی در حالت استراحت هم وجود داشته باشد.
حساسیت موضعی معمولاً به دلیل التهاب و تحریک بافت اطراف رگ ایجاد میشود و اگر همراه با گرما یا قرمزی باشد، ممکن است نشانه شروع یک عفونت یا واکنش التهابی جدی باشد.
مقاله مرتبط: عوارض تزریق نادرست سرم
هماتوم زمانی ایجاد میشود که مقدار قابل توجهی خون از رگ آسیبدیده خارج شده و در یک نقطه زیر پوست تجمع پیدا کند. این وضعیت میتواند باعث برآمدگی مشخص، تغییر رنگ شدید و گاهی فشار روی اعصاب یا عروق مجاور شود.
در اغلب موارد هماتوم با گذر زمان جذب میشود، اما هماتومهای بزرگ یا دردناک باید تحت نظر پزشک قرار گیرند.
این عارضه زمانی رخ میدهد که محلول تزریقی به جای ورود به جریان خون، به بافتهای اطراف رگ نفوذ کند. اگر این مایع، دارویی محرک یا شیمیدرمانی باشد، میتواند باعث سوختگی بافت، نکروز (مرگ سلولها) و آسیبهای جدی پوستی شود.
علائم نشت شامل تورم، درد، سفتی پوست و تغییر رنگ غیرطبیعی است و نیازمند توقف فوری تزریق و شروع درمان حمایتی میباشد.
در موارد نادر، پارگی رگ همراه با نشت مواد محرک میتواند باعث آسیب مستقیم به بافتهای اطراف، التهاب شدید و حتی ایجاد زخم باز شود. این نوع آسیبها نیاز به مراقبت تخصصی، پانسمان منظم و گاهی جراحی ترمیمی دارند.
پاره شدن رگ میتواند روند درمان را مختل کند. در این حالت، پرستار یا پزشک باید رگ دیگری را پیدا کرده و تزریق را در آن انجام دهد.
این موضوع بهویژه برای بیمارانی که رگهای محدودی دارند (مثل بیماران تحت شیمیدرمانی یا دیالیز) چالشبرانگیز است و ممکن است نیاز به استفاده از ورید مرکزی یا روشهای جایگزین باشد.
در اغلب موارد، این مشکل جدی نیست و فقط منجر به کبودی و کمی درد میشود.
اما در شرایط خاص، بهویژه اگر مایع تزریقی (مثل داروهای شیمیدرمانی یا محلولهای محرک) به بافت اطراف رگ نشت کند، میتواند منجر به التهاب شدید، آسیب بافتی یا حتی نیاز به مداخله جراحی شود.
به همین دلیل، در صورت مشاهده علائم زیر پس از تزریق، باید سریعاً به پزشک مراجعه کرد:
.
در اینجا اقدامات فوری و روشهای درمان خانگی را برای شما دستهبندی کردهام:
اگر سرم هنوز متصل است و احساس درد سوزشآور یا تورم ناگهانی کردید، فوراً به پرستار اطلاع دهید تا:
تزریق را متوقف کند.
سوزن را خارج کند.
روی محل تزریق فشار ملایم وارد کند (این کار جلوی خونریزی زیرپوستی و گسترش کبودی را میگیرد).
کمپرس سرد (یخ): مهمترین کار در روز اول و دوم است. چند تکه یخ را در حوله یا پارچه بپیچید (یخ را مستقیم روی پوست نگذارید) و به مدت ۱۰ تا ۲۰ دقیقه روی محل تورم قرار دهید. این کار را چند بار در روز تکرار کنید. سرما باعث کاهش خونریزی داخلی و ورم میشود.
بالا نگه داشتن دست: سعی کنید دستی که رگش پاره شده را کمی بالاتر از سطح قلب نگه دارید (مثلاً روی چند بالش بگذارید). این کار به تخلیه مایعات و کاهش ورم کمک میکند.
استراحت دادن به دست: تا چند روز با آن دست جسم سنگین بلند نکنید و فشار زیادی به آن وارد نکنید.
کمپرس گرم: وقتی ورم و درد حاد اولیه خوابید (معمولاً بعد از ۲ روز)، میتوانید از حوله گرم یا کیسه آب گرم استفاده کنید. گرما جریان خون را در ناحیه افزایش میدهد و باعث میشود کبودی سریعتر جذب و محو شود.
معمولاً کبودی و درد طی ۱۰ تا ۱۲ روز کاملاً خوب میشود. اما اگر علائم زیر را دیدید، حتماً به پزشک مراجعه کنید:
اگر دستتان بیحس شده یا احساس گزگز مداوم دارید.
اگر ورم بسیار شدید است و پوست آن ناحیه سفت و داغ شده است.
اگر علائم عفونت مثل تب، قرمزی شدید که گسترش مییابد، یا خروج چرک از محل تزریق را مشاهده کردید.
نکته مهم: اگر دارویی که تزریق میشده داروی خاصی (مثل داروهای شیمیدرمانی یا برخی آنتیبیوتیکهای قوی) بوده و به زیر پوست نشت کرده، منتظر درمان خانگی نمانید و حتماً با پزشک مشورت کنید، زیرا برخی داروها میتوانند به بافت زیر پوست آسیب جدی بزنند.
مقاله مرتبط: مراقبت بعد از تزریق سرم
.
اگرچه همه عوامل قابل کنترل نیستند، اما رعایت چند نکته میتواند احتمال آسیب را به حداقل برساند:
.
اگر رگ دست هنگام تزریق سرم پاره شود، معمولاً به دلیل آسیب به دیواره سیاهرگ رخ میدهد و منجر به نشت مایع سرم به بافتهای اطراف (نفوذ یا اکستراوازیشن) میشود.
این حالت میتواند باعث تورم، درد، و کبودی در محل تزریق شود.
در موارد خفیف، توقف تزریق و اعمال فشار و یخ میتواند کمککننده باشد.
اگر مقدار زیادی مایع نشت کند یا علائم شدید مانند التهاب یا نکروز بافت ظاهر شود، نیاز به مراقبت پزشکی فوری است. پرستار باید تزریق را متوقف کرده و پزشک را مطلع کند.
.
همانطور که دیدیم، کیفیت تجهیزات تزریق تأثیر مستقیم بر سلامت رگ و جلوگیری از عوارضی مانند پارگی یا کبودی دارد.
استفاده از سرنگها، ستهای سرم و سرسوزنهای استاندارد، تیز و بدون پلیسه میتواند ورود سوزن را آسانتر، سریعتر و با کمترین فشار به دیواره رگ انجام دهد.
شرکت مینا سرنگ رودسر با بهرهگیری از فناوری روز و مواد اولیه مرغوب، انواع سرنگ یکبار مصرف، ست سرم و سرسوزنهای دقیق و استریل را تولید میکند که با طراحی ارگونومیک و کیفیت برش بالا، خطر آسیب به رگ را به حداقل میرسانند.
این محصولات با رعایت استاندارد ISO13485:2016 و قیمت مناسب، انتخابی مطمئن برای مراکز درمانی و حتی مصارف خانگی تحت نظر پزشک هستند؛ انتخابی که هم به سلامت بیمار کمک میکند و هم کار کادر درمان را آسانتر میسازد.
برای خرید ست سرم به فروشگاه سایت مراجعه کرده یا با مشاوران ما تماس بگیرید.
