تزریق داخل جلدی (Intradermal یا ID) که به آن تزریق داخل پوستی نیز می گویند، یکی از روشهای پرکاربرد و دقیق در دنیای پزشکی است که در آن دارو یا مادهای خاص به لایه درم پوست، یعنی لایهای درست زیر اپیدرم، تزریق میشود.
این روش به دلیل ویژگیهای منحصربهفردش، از جمله جذب آهسته و هدفمند دارو، در موارد خاصی مانند تستهای آلرژی، واکسیناسیون و بررسی پاسخ سیستم ایمنی کاربرد دارد.
اگر تا به حال تست سل (توبرکولین) یا واکسن BCG انجام دادهاید، احتمالاً با این نوع تزریق آشنا هستید.
شاید بخوانید: تزریق زیرجلدی چیست؟
.
تصور کنید پوست شما مانند یک کتاب چندلایه است. اپیدرم، لایه بیرونی، مانند جلد کتاب عمل میکند و درم، لایهای زیر آن، پر از رگهای خونی و سلولهای ایمنی است.
تزریق داخل جلدی دقیقاً به این لایه درم وارد میشود، جایی که دارو میتواند بهآرامی جذب شود یا واکنشهای خاصی را در پوست ایجاد کند. این روش به دلیل دقت بالا و توانایی هدفگیری مستقیم سیستم ایمنی، در پزشکی جایگاه ویژهای دارد.
برخلاف تزریقهای عضلانی یا زیرجلدی که دارو را به لایههای عمیقتر میرسانند، تزریق داخل جلدی در سطحی نزدیک به پوست عمل میکند و همین ویژگی آن را برای کاربردهایی مانند تستهای تشخیصی و برخی واکسنها ایدهآل میسازد.
تزریق داخل جلدی در موارد مختلفی به کار میرود که هر کدام نقش مهمی در سلامت و تشخیص بیماریها دارند:
تستهای آلرژی: اگر پزشک بخواهد حساسیت شما به مادهای خاص را بررسی کند، مقدار کمی از آن ماده به صورت داخل جلدی تزریق میشود. واکنش پوستی، مانند قرمزی یا برآمدگی، نشاندهنده حساسیت است.
واکسیناسیون: واکسنهایی مانند BCG (برای پیشگیری از سل) به صورت داخل جلدی تزریق میشوند تا سیستم ایمنی را به طور مؤثر تحریک کنند.
تستهای تشخیصی: تست توبرکولین (مانتoux) برای تشخیص سل یکی از شناختهشدهترین کاربردهای این روش است. مادهای به نام PPD به پوست تزریق میشود و پس از 48 تا 72 ساعت، واکنش پوستی بررسی میشود.
بیحسی موضعی: در برخی جراحیهای کوچک، مانند برداشتن خال یا بخیه، از تزریق داخل جلدی برای بیحسی موضعی استفاده میشود.
درمانهای زیبایی: در دنیای مدرن، تزریق داخل جلدی برای پرکنندههای پوستی یا نوروتوکسینها (مانند بوتاکس) نیز به کار میرود.
انجام تزریق داخل جلدی نیازمند دقت و مهارت است. این فرآیند معمولاً توسط پرستاران یا متخصصان آموزشدیده انجام میشود. مراحل انجام این تزریق عبارتند از:
آمادهسازی: ابتدا محل تزریق، که معمولاً سطح داخلی ساعد (حدود 10 سانتیمتر پایینتر از آرنج) است، با الکل یا بتادین ضدعفونی میشود. این کار از ورود میکروبها به پوست جلوگیری میکند.
انتخاب سرنگ و سوزن مناسب: سرنگهای یک میلیلیتری مدرج (مانند سرنگ توبرکولین) با سوزنهای ظریف (نمرۀ 25 تا 27) برای این تزریق استفاده میشوند. سوزن باید کوتاه (حدود 0.5 اینچ) باشد تا دقیقاً به لایه درم برسد.
وضعیت بیمار: بیمار در حالت نشسته یا خوابیده قرار میگیرد تا ساعد به راحتی در دسترس باشد.
تزریق: سوزن با زاویه 10 تا 15 درجه وارد پوست میشود، بهگونهای که نوک آن در زیر اپیدرم قرار گیرد. سپس مقدار کمی دارو (معمولاً 0.1 میلیلیتر) بهآرامی تزریق میشود. این کار باعث ایجاد یک برآمدگی کوچک (شبیه عدس) روی پوست میشود که نشانه تزریق صحیح است.
پس از تزریق: سوزن بهآرامی خارج شده و محل تزریق ماساژ داده نمیشود تا دارو در همان ناحیه باقی بماند. گاهی یک دایره به قطر یک سانتیمتر دور محل تزریق کشیده میشود و تاریخ و ساعت ثبت میشود.
.
آموزش تزریق داخل جلدی به صورت مرحله به مرحله در تصویر زیر به صورت خلاصه آورده شده است:
جذب آهسته و کنترلشده: دارو بهآرامی وارد جریان خون میشود، که برای تستهای آلرژی یا واکسنها بسیار مفید است.
ایمنی بالا: به دلیل حجم کم دارو (معمولاً کمتر از 0.5 میلیلیتر)، خطر عوارض سیستمیک بسیار کم است.
سادگی و دسترسی: این روش نیازی به تجهیزات پیچیده ندارد و در اکثر مراکز درمانی قابل انجام است.
هدفگیری سیستم ایمنی: درم پر از سلولهای ایمنی است که تزریق داخل جلدی میتواند آنها را به طور مؤثر فعال کند.
کاربرد در درمانهای زیبایی: این روش در تزریق مواد جوانساز یا پرکنندههای پوستی نیز بسیار دقیق عمل میکند.
شاید بخوانید: انواع روش های تزریق
.
برای اینکه تزریق داخل جلدی به بهترین شکل انجام شود، چند نکته حیاتی وجود دارد:
انتخاب محل مناسب: سطح داخلی ساعد به دلیل ضخامت مناسب درم و دسترسی آسان، بهترین انتخاب است. در صورت نیاز، پشت بازو یا ناحیه کتف نیز استفاده میشود.
عدم ماساژ محل تزریق: ماساژ میتواند باعث پخش شدن دارو به لایههای دیگر شود و نتیجه تست یا درمان را تحت تأثیر قرار دهد.
رعایت بهداشت: استفاده از دستکش یکبارمصرف، ضدعفونی محل تزریق و دفع ایمن سوزن در ظروف مخصوص اجسام تیز، از انتقال عفونت جلوگیری میکند.
مهارت و آموزش: این روش به دقت بالایی نیاز دارد و باید توسط افراد آموزشدیده انجام شود.
.
وقتی صحبت از تزریق داخل جلدی میشود، کیفیت ابزار مورد استفاده به اندازه تکنیک تزریق اهمیت دارد. انتخاب سرنگ و سوزن مناسب نهتنها دقت تزریق را بالا میبرد، بلکه ایمنی بیمار را نیز تضمین میکند. در این میان، سرنگهای یکبارمصرف با استانداردهای جهانی نقش کلیدی دارند. چون یک سرنگ بیکیفیت یا چندبارمصرف میتواند خطر انتقال ویروسها و بیماریهایی مانند هپاتیت یا HIV را افزایش دهد.
شرکت میناسرنگ رودسر از سال 1379 با هدف تولید سرنگهای یکبارمصرف پزشکی با کیفیت بالا فعالیت خود را آغاز کرد. این شرکت با بهرهگیری از فناوریهای پیشرفته و مواد اولیه مرغوب، سرنگهایی تولید میکند که مطابق با استانداردهای بینالمللی، بهویژه ISO13485:2016، هستند. این سرنگها با سوزنهای فوقالعاده تیز و طراحی ارگونومیک، تجربهای بدون درد و دقیق را برای بیمار و متخصص فراهم میکنند.
برای کسب اطلاعات بیشتر و خرید انواع سرنگ به قسمت فروشگاه سایت مراجعه کرده یا با مشاوران ما تماس بگیرید.
