ست سرم (به انگلیسی “infusion set” یا “IV set” همچنین “intravenous set” ترجمه میشود.) یک ابزار پزشکی است که برای انتقال مایعات، داروها یا مواد مغذی به ورید بیمار طراحی شده است. این ابزار از یک لوله پلاستیکی انعطافپذیر، محفظههای خاص و اتصالات استاندارد تشکیل شده که به کیسه یا بطری حاوی مایع متصل میشود.
ست سرم بهعنوان رابطی بین محفظه مایع و ورید بیمار عمل میکند و امکان تزریق حجم زیادی از مایع را فراهم میکند، چیزی که در تزریقهای زیرپوستی یا عضلانی به دلیل محدودیت حجم (حداکثر 3 سی سی) ممکن نیست.
تزریق وریدی با ست سرم برای بیمارانی که به جبران سریع کمآبی، دریافت داروهای خاص یا تغذیه وریدی نیاز دارند، ضروری است.
این روش بهویژه برای بیماران مبتلا به نارساییهای قلبی، کلیوی یا افرادی که تحت شیمیدرمانی هستند، کاربرد دارد. ست سرم با کنترل دقیق سرعت تزریق، کاهش خطر عفونت و حفظ استریل بودن محل تزریق، ایمنی و اثربخشی درمان را افزایش میدهد.
اساس عملکرد آن بر نیروی گرانش استوار است، بهطوری که مایع از کیسه یا بطری به سمت پایین جریان یافته و از طریق لوله به ورید بیمار منتقل میشود. این ابزار یکبارمصرف، استریلشده با گاز اتیلن اکساید و ساختهشده از مواد گرید پزشکی است که حساسیت یا عوارض جانبی ایجاد نمیکند.
ست سرم از مجموعهای از اجزا تشکیل شده که هر یک نقش خاصی در فرآیند تزریق ایمن و موثر دارند.
این اجزا با دقت طراحی شدهاند تا جریان مایع را کنترل کنند، از ورود آلودگی جلوگیری کنند و راحتی بیمار و کادر درمان را تضمین کنند. در ادامه، اسم اجزای ست سرم بهصورت کامل و با جزئیات توضیح داده شده است و همچنین اجزای ست سرم به انگلیسی نیز برای درک بیشتر آورده شده است:
اسپایک یا سوراخ کن، یک قطعه تیز و توخالی است که از جنس آکریلونیتریل بوتادین استایرن (ABS) ساخته شده و در بالای ست سرم قرار دارد. این قطعه برای سوراخ کردن درپوش کیسه یا بطری حاوی مایع تزریقی طراحی شده و نقش مهمی در انتقال مایع به سیستم تزریق دارد.
اسپایک دارای دو کانال است: یکی برای انتقال مایع به محفظه ست سرم و دیگری برای ورود هوای استریل به کیسه (در صورت نیاز) تا از جمع شدن کیسه جلوگیری شود. طراحی کانال دوگانه تضمین میکند که هوای ورودی با مایع خروجی مخلوط نشود و از آلودگی سیستم جلوگیری شود.
اسپایک باید بهگونهای عمل کند که بدون ایجاد پارگی یا نشتی، درپوش را سوراخ کند. این قطعه استریل، غیرسمی و مقاوم در برابر شکستگی است و با درپوش محافظ پوشانده میشود تا قبل از استفاده استریل باقی بماند. استفاده صحیح از اسپایک، از ورود ذرات خارجی یا میکروبها به مایع تزریقی جلوگیری میکند و ایمنی بیمار را تضمین میکند.
محفظه قطره یا اتاقک چکه، بخشی شفاف و انعطافپذیر از جنس پلیوینیل کلرید (PVC) است که در زیر اسپایک قرار دارد و به کادر درمان امکان مشاهده و کنترل جریان مایع را میدهد. این محفظه بهگونهای طراحی شده که مایع بهصورت قطرههای یکنواخت (هر 20 قطره معادل 1 میلیلیتر) وارد آن شود.
وجود فیلتر باکتریایی در انتهای محفظه، از ورود ذرات معلق یا میکروارگانیسمها به لوله تزریق جلوگیری میکند. محفظه قطره باید حداقل نصف آن پر باشد تا شمارش دقیق تعداد قطرات ممکن شود، زیرا این شمارش برای تنظیم سرعت تزریق (مثلاً 30 قطره در دقیقه) ضروری است.
حجم خارجی این محفظه معمولاً بیش از 10 سانتیمتر مکعب است و ضخامت دیواره آن حداقل 0.5 میلیمتر است تا انعطافپذیری و دوام کافی داشته باشد.
اتصال صحیح محفظه به کیسه سرم حیاتی است، زیرا هرگونه نشتی یا ورود هوا میتواند منجر به عوارض خطرناکی مانند آمبولی هوا یا انسداد رگهای خونی شود. این قطعه به کادر درمان کمک میکند تا سرعت تزریق را با دقت تنظیم کرده و از جریان مداوم مایع اطمینان حاصل کنند.
مقاله مرتبط: فرق ست سرم و ست تزریق خون
.
فیلتر ست سرم یکی دیگر از اجزای سرم تزریقی است که از جنس پلیپروپیلن ساخته شده و دارای منافذی با اندازه 15 تا 18 میکرون است که وظیفه حذف ذرات معلق، کلوئیدها و میکروارگانیسمها از مایع تزریقی را بر عهده دارد. این قطعه در انتهای محفظه قطره قرار دارد و با فیلتراسیون حداقل 90% ذرات لاتکس یا سایر آلایندهها، ایمنی بیمار را در برابر عفونتها تضمین میکند.
فیلتر با جلوگیری از ورود ذرات خارجی به جریان خون، خطر عوارضی مانند التهاب رگ یا عفونت سیستمیک را کاهش میدهد. طراحی منافذ ریز این فیلتر بهگونهای است که جریان مایع را مختل نمیکند و در عین حال ذرات مضر را به دام میاندازد. این قطعه یکی از مهمترین اجزای ست سرم برای حفظ استریل بودن مایع تزریقی است و در مواردی مانند تزریق خون یا داروهای حساس، نقش حیاتی دارد.
.
گیره غلطکی یا تنظیمکننده جریان، یک چرخ کوچک از جنس پلیاتیلن است که بین محفظه قطره و لوله تزریق قرار دارد و امکان تنظیم دقیق سرعت جریان مایع را فراهم میکند. این قطعه با فشردن لوله، لومن (فضای داخلی لوله) را تنگتر کرده و جریان مایع را از صفر تا حداکثر (بیش از 30 میلیلیتر در واحد زمان) تنظیم میکند.
گیره غلطکی به کادر درمان اجازه میدهد تزریق را با سرعت مشخص (مثلاً 30 قطره در دقیقه) انجام دهند یا در صورت نیاز جریان را کاملاً متوقف کنند. این قطعه بدون آسیب به لوله، قابل استفاده مداوم است و در برابر واکنشهای شیمیایی مقاوم است. یکی از کاربردهای مهم گیره، کمک به هواگیری لوله است، بهطوری که با باز و بسته کردن آن، حبابهای هوا از لوله خارج میشوند.
نکته ایمنی کلیدی این است که قبل از اتصال ست سرم به کیسه، گیره باید بسته باشد تا از ورود هوا به سیستم جلوگیری شود، زیرا هوای واردشده به رگ میتواند منجر به آمبولی هوا و عوارض جدی مانند ایست قلبی شود.
پورت تزریق، بخشی لاستیکی و بدون لاتکس است که برای تزریق داروهای اضافی به سیستم طراحی شده و در دو مکان قرار دارد: یکی در انتهای لوله سرم (نزدیک محل تزریق) و دیگری روی کیسه سرم. این طراحی امکان تزریق همزمان دو مایع یا دارو را بدون تداخل فراهم میکند.
برای مثال، اگر دارویی نباید با مایع کیسه مخلوط شود، از درگاه انتهای لوله استفاده میشود، اما اگر تزریق همزمان با مایع کیسه مدنظر باشد، از درگاه روی کیسه استفاده میشود. این درگاهها استریل و مقاوم در برابر نشتی هستند و به کادر درمان امکان میدهند بدون نیاز به رگگیری مجدد، داروهایی مانند آنتیبیوتیکها یا داروهای شیمیدرمانی را تزریق کنند.
طراحی بدون لاتکس این درگاه، خطر واکنشهای آلرژیک را کاهش میدهد و برای بیماران حساس مناسب است.
.
اسم صحیح شلنگ سرم که به آن لوله ست سرم میگویند از جنس پلیوینیل کلرید گرید پزشکی ساخته شده و طول استاندارد آن حدود 150 سانتیمتر است. این لوله شفاف، انعطافپذیر و صاف طراحی شده تا جریان مایع روان باشد و حبابهای هوا بهراحتی قابل تشخیص باشند.
سطح داخلی صاف لوله، توربولانس را کاهش داده و از تشکیل حبابهای هوا جلوگیری میکند. شفافیت لوله به کادر درمان امکان میدهد هرگونه مشکل مانند نشتی یا وجود ذرات خارجی را بهسرعت شناسایی کنند. این لوله غیرسمی، استریل و مقاوم در برابر خمیدگی است و برای استفاده طولانیمدت مناسب است.
طول مناسب لوله، راحتی بیمار و کادر درمان را تضمین میکند و امکان اتصال به آنژیوکت یا اسکالپ وین را فراهم میکند.
بیشتر بخوانید: تفاوت میکروست و ست سرم
.
تخلیه هوا یا ایرونت، قطعهای از جنس پلیوینیل کلرید است که در برخی ستهای سرم، بهویژه برای بطریهای سخت، استفاده میشود. این قطعه با فیلتر مخصوص، از ورود میکروارگانیسمها به کیسه جلوگیری کرده و جریان مایع را با ورود هوای استریل تسهیل میکند.
در کیسههای نرم، اسپایک ممکن است بدون ایرونت باشد، اما در بطریهای شیشهای یا پلاستیکی سخت، ایرونت ضروری است، زیرا مایع تنها با ورود هوا میتواند جریان یابد. این قطعه ایمنی سیستم را افزایش میدهد و از جمع شدن کیسه یا توقف جریان مایع جلوگیری میکند.
.
اتصالدهنده قفل لوئر از جنس ABS ساخته شده و برای ایجاد اتصال ایمن و بدون نشتی بین ست سرم و آنژیوکت یا اسکالپ وین استفاده میشود. طراحی رزوهدار این قطعه، اتصال محکمی ایجاد میکند که از جدا شدن تصادفی جلوگیری میکند.
این اتصال استاندارد، با اکثر تجهیزات پزشکی سازگار است و ایمنی بیمار را با جلوگیری از نشت مایع تضمین میکند. قفل لوئر بهویژه در تزریقهای طولانیمدت یا حساس مانند انتقال خون، اهمیت دارد.
.
درپوش از جنس پلیاتیلن ساخته شده و برای حفظ استریل بودن اسپایک و انتهای لوله تزریق طراحی شده است. این قطعه محکم اما بهراحتی قابل برداشتن است و از ورود میکروبها یا ذرات خارجی به سیستم جلوگیری میکند. در تزریقهای متناوب، انتهای لوله با درپوش استریل پوشانده میشود تا ایمنی بیمار حفظ شود.
ستهای سرم بر اساس نیازهای مختلف درمانی در انواع گوناگونی تولید میشوند که هر یک کاربرد خاصی دارند:
این ست برای بطریها یا کیسههای سخت طراحی شده و دارای دریچهای کوچک برای ورود هوای استریل است که جریان مایع را تسهیل میکند. دریچه با فیلتر مخصوص، از ورود میکروبها جلوگیری میکند. این نوع ست برای تزریق مایعاتی که در ظروف غیرانعطافپذیر هستند، مناسب است و با باز و بسته کردن دریچه، جریان مایع کنترل میشود.
.
این ست برای کیسههای پلاستیکی انعطافپذیر مناسب است و نیازی به دریچه تهویه ندارد. مایع با فشار طبیعی کیسه جریان مییابد و برای خارج کردن هوا از سوزن خلأ استفاده میشود. این نوع ست برای تزریق سالین یا دکستروز رایج است.
.
این ستها دارای فیلترهای میکرونی هستند که از ورود ذرات معلق و آلودگیها به مایع تزریقی جلوگیری میکنند. این نوع برای تزریقهای حساس مانند خون، پلاکت یا داروهای خاص استفاده میشود و ایمنی بیمار را افزایش میدهد.
.
لولههای این ستها رنگی هستند و برای داروهای حساس به نور (مانند برخی آنتیبیوتیکها یا داروهای شیمیدرمانی) طراحی شدهاند. رنگ لوله از تخریب دارو در اثر نور جلوگیری میکند.
.
این ستها با بستهبندی دو لایه تولید میشوند تا استریل بودن در محیط اتاق عمل تضمین شود. حتی پس از باز کردن لایه اول، ست همچنان استریل باقی میماند و برای جراحیهای حساس مناسب است.
.
این ست مشابه ست سرم انسانی است اما با لولههای بلندتر و قطر بیشتر برای تزریق سریعتر مایعات به دام طراحی شده است. آنژیوکتهای مورد استفاده در این ستها معمولاً گیج پایینتر (14-16) دارند.
ستهای سرم با ویژگیهای خاصی طراحی شدهاند که ایمنی و کارایی آنها را تضمین میکند: یکبارمصرف بودن برای جلوگیری از انتقال عفونت، استریلسازی با گاز اتیلن اکساید مطابق استاندارد ISO 5834، استفاده از مواد گرید پزشکی غیرسمی و غیرحساسیتزا، فیلترهای 15 میکرونی برای حذف میکروارگانیسمها، و سازگاری با آنژیوکت و اسکالپ وین. این ویژگیها ست سرم را به ابزاری ایمن و قابل اعتماد برای تزریق وریدی تبدیل کردهاند.
.
برای استفاده از ست سرم، مراحل زیر باید با دقت انجام شوند: ابتدا دستها شسته شده و تجهیزات بررسی میشوند. گیره غلطکی بسته میشود و اسپایک به کیسه یا بطری وارد میشود.
کیسه فشار داده میشود تا محفظه قطره تا نصف پر شود. گیره باز شده و لوله با مایع پر میشود تا حبابهای هوا خارج شوند. سپس لوله به آنژیوکت یا اسکالپ وین متصل شده و سرعت تزریق با گیره تنظیم میشود. نظارت مداوم بر جریان مایع و وضعیت بیمار ضروری است. نکته ایمنی کلیدی، جلوگیری از ورود هوا به رگ است که میتواند عوارض جدی مانند آمبولی هوا ایجاد کند.
.
شرکت مینا سرنگ رودسر، با بیش از دو دهه تجربه درخشان، یکی از پیشگامان تولید سرنگهای یکبار مصرف پزشکی در کشور است. این شرکت با استفاده از فناوری روز، مواد اولیه مرغوب و رعایت استانداردهای جهانی مانند ISO13485:2016، محصولاتی با کیفیت بالا و قابل اعتماد ارائه میدهد. ست سرمهای تولیدی مینا سرنگ نیز با طراحی جدید و برترین استانداردهای بینالمللی، انتخابی ایدهآل برای تأمین نیازهای درمانی هستند.
برای خرید و قیمت ست سرم و محصولات دیگر به صورت عمده و کارتنی میتوانید به فروشگاه سایت مینا سرنگ آنلاین مراجعه کرده یا با مشاوران ما تماس بگیرید.
