تغذیه لولهای یا گاواژ (Gavage) یکی از روشهای پیشرفته پزشکی برای تأمین مواد غذایی و مایعات در بیمارانی است که به دلایل مختلف، مانند اختلالات بلع، بیماریهای عصبی یا انجام جراحی، توانایی تغذیه دهانی طبیعی را از دست دادهاند.
در این روش، مواد مغذی مورد نیاز بدن از طریق یک لوله مخصوص به طور مستقیم وارد معده یا روده کوچک بیمار میشود.
گاواژ بهعنوان روشی ایمن و کاربردی، نقش مهمی در حفظ سلامت و انرژی بیماران ناتوان از تغذیه طبیعی ایفا میکند.
این روش زمانی به کار میرود که فرد به دلایلی نظیر اختلال در بلع، بیهوشی، یا بیماریهای حاد، قادر به خوردن یا بلعیدن طبیعی غذا نباشد.
گاواژ یکی از راهکارهای مؤثر برای حفظ تغذیه کافی در بیمارانی است که به صورت موقت یا دائم از تغذیه دهانی محروم شدهاند و به مراقبت ویژه نیاز دارند.
.
گاواژ یا تغذیه لولهای روشی است که در آن مواد غذایی مایع یا فرمولهای تغذیهای خاص از طریق لولهای به معده یا روده کوچک بیمار منتقل میشود.
این روش معمولاً برای بیمارانی به کار میرود که به دلایلی مانند سکته مغزی، بیماریهای عصبی (مانند ALS یا پارکینسون)، سرطانهای سر و گردن، سوختگیهای شدید، یا مشکلات بلع (دیسفاژی) نمیتوانند غذا را بهصورت دهانی مصرف کنند.
همچنین، نوزادان نارس یا بیماران بستری در بخش مراقبتهای ویژه (ICU) ممکن است به این روش وابسته باشند.
این روش از اهمیت ویژهای برخوردار است، زیرا تغذیه مناسب برای حفظ انرژی، تقویت سیستم ایمنی، و ترمیم بافتهای بدن ضروری است. گاواژ میتواند بهصورت کوتاهمدت یا بلندمدت انجام شود و بسته به شرایط بیمار، نوع لوله و محل قرارگیری آن متفاوت خواهد بود.
استفاده از این روش تحت نظارت دقیق پزشکی و با رعایت اصول بهداشتی، از بروز عوارضی مانند عفونت یا انسداد لوله جلوگیری میکند.
.
نصب گاواژ به معنای قراردادن لوله تغذیه (تیوپ گاواژ) از راه بینی یا دهان تا معده است تا از طریق آن، غذا، مایعات یا دارو به بدن بیمار منتقل شود.
این روش برای بیمارانی انجام میشود که به دلایل مختلف مانند سکته مغزی، کما، جراحیهای سنگین یا مشکلات بلع قادر به خوردن غذا از راه دهان نیستند.
در این روش، پرستار یا پزشک پس از اندازهگیری دقیق طول لوله، آن را بهآرامی از مسیر مناسب وارد معده میکند و با بررسی صدای معده یا مایع خارجشده، از درست بودن محل قرارگیری اطمینان حاصل میکند سپس لوله با چسب روی بینی یا دهان ثابت میشود.
نصب گاواژ روشی موقت یا گاهی بلندمدت برای تأمین تغذیه و دارو در بیماران ناتوان از تغذیه دهانی است.
رعایت اصول بهداشتی، شستوشوی لوله پس از هر تغذیه و اطمینان از باز بودن مسیر لوله، از نکات مهم در پیشگیری از عفونت، تهوع و انسداد لوله محسوب میشود.
.
گاواژ بسته به مسیر ورود لوله و مدتزمان استفاده، به انواع مختلفی تقسیم میشود. هر نوع برای شرایط خاصی طراحی شده و انتخاب آن به وضعیت بیمار و توصیه پزشک بستگی دارد.
در ادامه، به انواع اصلی گاواژ اشاره میکنیم:
هر یک از این روشها نیازمند تجهیزات پزشکی باکیفیت، مانند سرنگهای گاواژ یا ستهای تزریق، است که باید تحت نظارت کادر پزشکی استفاده شوند.
اجرای صحیح گاواژ نیازمند دقت و رعایت پروتکلهای پزشکی است تا از عوارض احتمالی مانند عفونت، انسداد لوله، یا آسیب به دستگاه گوارش جلوگیری شود. در ادامه، مراحل اصلی انجام گاواژ را بررسی میکنیم:
این مراحل باید توسط پرستاران آموزشدیده یا تحت نظارت کادر پزشکی انجام شوند تا ایمنی بیمار تضمین شود.
شاید بخوانید: داروی تزریقی بهتر است یا خوراکی؟
.
سرنگ گاواژ ابزاری است که برای تزریق غذای گاواژ از طریق لوله تغذیه (مثل NG یا PEG) به بدن بیمار استفاده میشود. این سرنگ مخصوص، اندازه بزرگتری نسبت به سرنگهای معمولی دارد و برای ورود آرام و ایمن مایعات غذایی طراحی شده است.
تزریق غذای مایع یا پودر گاواژ حلشده به معده بیمار
شستوشوی لوله تغذیه قبل و بعد از تزریق
گاهی برای تزریق داروهای مایع از همین طریق استفاده میشود
.
OG Tube یا لوله دهانی–معدهای (Orogastric Tube) یک لوله پلاستیکی نرم است که از دهان وارد معده میشود تا برای تغذیه، تخلیه یا تزریق دارو استفاده شود.
این نوع لوله معمولاً برای بیماران بیهوش، نوزادان نارس یا افرادی که عبور لوله از بینی برایشان ممکن نیست، به کار میرود.
تغذیه گاواژی در بیماران بیهوش یا نوزادان
تخلیه محتویات معده در مواقع مسمومیت یا انسداد
تزریق داروهای مایع بهصورت مستقیم به معده
استفاده در اتاق عمل و بخشهای مراقبت ویژه (ICU)
غذای گاواژ (Gavage food) به هر نوع تغذیهای گفته میشود که از طریق لوله (تیوپ) وارد معده یا روده بیمار میشود، نه از راه دهان.
این روش معمولاً برای افرادی به کار میرود که نمیتوانند به طور طبیعی غذا بخورند یا بلع انجام دهند.
.
محتوای غذایی مورد استفاده در گاواژ باید بر اساس وضعیت جسمانی، نیازهای متابولیکی و بیماری زمینهای بیمار تهیه شود.
این غذاها به صورت پورهای یا محلول آماده میشوند تا بتوانند از طریق لوله به راحتی عبور کنند.
رعایت ترکیب متعادل پروتئین، کربوهیدرات، چربی سالم، ویتامین و مواد معدنی ضروری در این غذاها حیاتی است.
.
برخی از ویژگیهای غذای مناسب برای گاواژ عبارتاند از:
.
پودر گاواژ نوعی غذای آماده تغذیه لولهای است که بهصورت خشک و پودری عرضه میشود و با آب استریل مخلوط میگردد.
این پودرها معمولاً در بیمارستانها و مراکز درمانی برای تغذیه بیماران استفاده میشوند.
ترکیب استاندارد از پروتئین، کربوهیدرات و چربی متعادل
قابل حل سریع در آب و بدون ذرات جامد
استریل و بهداشتی
دارای فرمولهای مخصوص برای بیماران دیابتی، نوزادان یا بیماران بستری طولانیمدت
.
آمادهسازی سریع و آسان
کاهش خطر آلودگی در مقایسه با غذای خانگی
قابلحمل و مناسب برای استفاده بیمارستانی
متخصصین تغذیه بسته به شرایط بیمار، رژیمهای متنوعی را پیشنهاد میکنند که میتواند شامل:
تمام این رژیمها با استفاده از ترکیبات پختهشده، پورهشده، صافشده و رقیقشده تهیه میشوند.
معمولاً وعدههای غذایی به صورت ۷ یا ۹ نوبت در روز تقسیم میشود تا حجم معده کنترل شده باقی بماند.
شاید بخوانید: چه زمانی بدن به سرم تراپی نیاز دارد؟
.
برای پیشگیری از بروز عوارض مانند خفگی، اسهال، یبوست، برگشت غذا، انسداد لوله یا حتی عفونتهای تنفسی باید اصول زیر را رعایت کرد:
.
تغذیه از طریق لوله (گاواژ) یکی از دستاوردهای حیاتی پزشکی مدرن است که به بیماران آسیبپذیر، امید تازهای برای ادامهی حیات و بهبود میبخشد.
این روش در صورتی تحت نظارت پزشک و با رعایت بهداشت و همچین استفاده از ابزار استریل انجام شود، میتواند به حفظ سلامت عمومی و جلوگیری از تحلیل رفتن بدن کمک شایانی کند.
.
شرکت مینا سرنگ رودسر از سال ۱۳۷۹ با بهرهگیری از فناوری روز و مواد اولیه باکیفیت، در زمینه تولید انواع سرنگهای یکبارمصرف پزشکی فعالیت میکند.
محصولات این شرکت از جمله سرنگ گاواژ، سرنگهای لوئرلاک و لوئراسلیپ در سایزهای متنوع، انواع سرسوزن، ست سرم و اسکالپ وین با طراحی بستهبندی زیبا و تحویل سریع، توانستهاند جایگاه ویژهای در میان مراکز درمانی و بیمارستانهای کشور پیدا کنند.
رعایت الزامات استانداردهای بینالمللی از جمله ISO 13485:2016 و تعهد به کیفیت، از میناسرنگ برندی قابل اعتماد و متمایز ساخته است. برای خرید سرنگ گاواژ و دریافت اطلاعات بیشتر به فروشگاه سایت مراجعه کرده یا با مشاوران ما تماس بگیرید.
