تزریق وریدی (Intravenous Injection) یا بهاختصار تزریق IV، یکی از پرکاربردترین و مؤثرترین روشها برای رساندن دارو، مایعات و مواد مغذی به بدن است. این روش بهویژه در شرایط اورژانسی، درمان بیماریهای حاد و مزمن و زمانی که بیمار قادر به مصرف خوراکی دارو نیست، بسیار ارزشمند است.
.
تزریق وریدی به معنای ورود مستقیم دارو یا مایع درمانی به داخل رگ است. برخلاف روشهای خوراکی یا عضلانی، در این روش مادهی تزریقی بدون واسطه از طریق رگ وارد جریان خون شده و در بدن پخش میشود. این کار معمولاً از طریق سوزن، سرنگ یا کاتتر انجام میگیرد.
مقاله مرتبط: تزریق عضلانی یا وریدی
.
گاهی داروها به دلیل ساختار مولکولی بزرگ یا حساسیت به اسید معده نمیتوانند از راه خوراکی جذب شوند. همچنین در شرایط بحرانی، زمانی برای صبر کردن وجود ندارد. تزریق وریدی کمک میکند تا دارو بهسرعت و با دقت وارد گردش خون شود و اثر درمانی فوری داشته باشد.
از دیگر دلایل آن می توان به موارد زیر نیز اشاره کرد:
سرعت عمل بالا: داروها و مایعات به سرعت وارد جریان خون شده و اثر خود را در عرض چند ثانیه یا دقیقه نشان میدهند. این ویژگی در شرایط اورژانسی مانند ایست قلبی یا شوک حیاتی است.
جذب کامل دارو: برخلاف داروهای خوراکی که بخشی از آنها در سیستم گوارش یا کبد تخریب میشوند، تزریق وریدی فراهمی زیستی ۱۰۰٪ دارد.
کنترل دقیق دوز: این روش به پزشکان و پرستاران امکان میدهد دوز دارو را با دقت تنظیم کنند، بهویژه برای داروهایی که پنجره درمانی محدودی دارند.
مناسب برای بیماران خاص: بیمارانی که به دلیل تهوع شدید، کما یا مشکلات گوارشی نمیتوانند داروهای خوراکی مصرف کنند، از این روش بهرهمند میشوند.
محل تزریق وریدی معمولاً در وریدهای سطحی مانند وریدهای ساعد، پشت دست یا گاهی وریدهای گردن (ژوگولار) و پا انتخاب میشود. انتخاب محل مناسب به عواملی مانند نوع دارو، مدت زمان تزریق، وضعیت بیمار و دسترسی به ورید بستگی دارد.
وریدهای مناسب باید به اندازه کافی بزرگ، قابل لمس و دور از مفاصل یا نواحی حساس باشند تا خطر عوارض مانند نشت دارو یا آسیب به بافتهای اطراف کاهش یابد. پرستاران و متخصصان پزشکی از تکنیکهای استریل و تجهیزات مناسب برای اطمینان از ایمنی و کارایی تزریق استفاده میکنند.
تزریق وریدی به چند روش مختلف انجام میشود که هر کدام برای شرایط خاصی مناسب هستند. در ادامه، سه روش اصلی در انواع تزریق وریدی را بررسی میکنیم:
در این روش، دوز مشخصی از دارو در مدت زمان کوتاهی (چند ثانیه تا چند دقیقه) مستقیماً به ورید تزریق میشود. این روش برای شرایط اورژانسی مانند احیای قلبی، درمان واکنشهای آلرژیک شدید یا دهیدراتاسیون مناسب است. به دلیل غلظت بالای دارو، پایش دقیق بیمار برای جلوگیری از عوارض ضروری است.
در انفوزیون متناوب، دارو در حجم کمی از مایع (مانند سرم) رقیق شده و طی ۳۰ دقیقه تا ۲ ساعت تزریق میشود. این روش برای داروهایی مانند آنتیبیوتیکها یا ضدقارچها که نیاز به چند دوز در روز دارند، مناسب است. همچنین، در صورت بروز واکنشهای حساسیتی، امکان قطع سریع تزریق وجود دارد.
این روش با استفاده از پمپهای انفوزیون انجام میشود و دارو بهصورت مداوم و با سرعت کنترلشده در مدت طولانی (ساعات یا حتی روزها) تزریق میشود. این روش برای داروهایی با نیمهعمر کوتاه مانند نوراپینفرین یا برای حفظ سطح ثابت دارو در خون استفاده میشود.
برای انجام تزریق وریدی به تجهیزات خاصی نیاز است که باید استریل، باکیفیت و متناسب با نوع تزریق باشند. برخی از این وسایل عبارتند از:
سرنگ: برای تزریق مستقیم داروها یا کشیدن مایع از ویالها استفاده میشود. سرنگها در اندازههای مختلف (۲.۵ تا ۵۰ سیسی) موجود هستند.
سرسوزن: سرسوزنهای با گیجهای مختلف (مانند ۲۰، ۲۲ یا ۲۳) برای تزریق وریدی استفاده میشوند. انتخاب گیج مناسب به نوع دارو و رگ بیمار بستگی دارد.
ست سرم: شامل لولههای شفاف، محفظه قطرهچک و تنظیمکننده جریان است که برای تزریق مایعات یا داروهای رقیقشده استفاده میشود.
آنژیوکت یا کاتتر: یک لوله نازک که در ورید باقی میماند و امکان تزریقهای مکرر بدون نیاز به سوراخ کردن مجدد رگ را فراهم میکند.
پد الکلی و رگبند: برای ضدعفونی کردن محل تزریق و برجسته کردن رگها استفاده میشوند.
پمپ انفوزیون: برای تزریقهای پیوسته با دقت بالا به کار میرود.
شاید بخوانید: انواع روش های تزریق
.
تزریق وریدی باید توسط افراد آموزشدیده مانند پرستاران یا پزشکان انجام شود. مراحل کلی به شرح زیر است:
۱. آمادهسازی تجهیزات: پرستار باید دستهای خود را بشوید و از دستکش یکبارمصرف استفاده کند. سرنگ، سرسوزن و ست سرم باید استریل و سالم باشند. تاریخ انقضای دارو و سالم بودن ویال بررسی میشود.
۲. انتخاب رگ مناسب: رگهای پشت دست، ساعد یا آرنج معمولاً برای تزریق انتخاب میشوند. رگبند (تورنیکت) برای برجسته کردن رگ بسته میشود.
۳. ضدعفونی محل تزریق: محل تزریق با پد الکلی تمیز میشود تا خطر عفونت کاهش یابد.
۴. وارد کردن سوزن یا کاتتر: سوزن با زاویه ۱۵ تا ۳۵ درجه وارد رگ میشود. ورود خون به سرنگ یا کاتتر نشاندهنده قرارگیری صحیح است.
۵. تزریق دارو یا مایع: دارو بهآرامی تزریق میشود. در انفوزیون، سرعت جریان با تنظیمکننده ست سرم کنترل میشود.
۶. خروج کاتتر و مراقبت: پس از اتمام تزریق، کاتتر یا سوزن خارج شده و محل تزریق با پد الکلی فشار داده میشود تا خونریزی متوقف شود.
.
تزریق وریدی مزایای متعددی دارد که آن را به یکی از روشهای پراستفاده در پزشکی تبدیل کرده است:
جذب سریع و کامل: دارو مستقیماً وارد جریان خون میشود و اثر آن سریعتر از روشهای دیگر (مانند خوراکی) ظاهر میشود.
کنترل دقیق دوز: امکان تنظیم دقیق مقدار دارو وجود دارد، که برای داروهای حساس بسیار مهم است.
مناسب برای حجم بالا: در شرایطی مانند کمآبی شدید یا خونریزی، میتوان حجم زیادی مایع یا خون تزریق کرد.
کاربرد تشخیصی: از تزریق وریدی برای تزریق مواد حاجب در تصویربرداریهایی مانند سیتیاسکن استفاده میشود.
مناسب برای بیماران خاص: بیمارانی که نمیتوانند داروهای خوراکی مصرف کنند، از این روش بهرهمند میشوند.
با وجود مزایا، تزریق وریدی یک روش تهاجمی است و ممکن است با عوارضی همراه باشد:
عفونت: سوراخ شدن پوست میتواند مسیر ورود باکتریها باشد و باعث عفونت موضعی یا حتی سپسیس شود.
فلبیت: التهاب ورید به دلیل تحریک توسط کاتتر یا دارو، که با قرمزی و درد همراه است.
نشت مایع (انفیلتراسیون): اگر دارو به بافت اطراف رگ نشت کند، ممکن است باعث تورم و درد شود.
اکستراوازیشن: نشت داروهای سوزاننده به بافت اطراف که میتواند به نکروز منجر شود.
آمبولی هوا: ورود حبابهای هوا به جریان خون، که نادر اما بسیار خطرناک است.
واکنشهای حساسیتی: برخی بیماران ممکن است به دارو واکنش آلرژیک نشان دهند.
برای کاهش این عوارض، پرستار باید تکنیک صحیح را رعایت کرده و بیمار را از نظر علائم غیرعادی مانند تورم، قرمزی یا تنگی نفس پایش کند.
.
برای انجام تزریق وریدی ایمن، رعایت نکات زیر ضروری است:
بررسی حساسیت بیمار: قبل از تزریق، سابقه آلرژی بیمار بررسی شود.
استریل بودن تجهیزات: سرنگ، سرسوزن و ست سرم باید کاملاً استریل باشند. از سرنگهای شکسته یا بازشده استفاده نشود.
کنترل حبابهای هوا: قبل از تزریق، باید اطمینان حاصل شود که هیچ حبابی در سرنگ یا ست سرم وجود ندارد.
انتخاب محل مناسب: محل تزریق نباید زخم، تورم یا کبودی داشته باشد.
پایش بیمار: بیمار باید از نظر علائم عفونت یا واکنش حساسیتی تحت نظر باشد.
.
کیفیت تجهیزات تزریق، مانند سرنگ، سرسوزن و ست سرم، نقش مهمی در ایمنی و کارایی تزریق وریدی دارد. استفاده از تجهیزات استریل و استاندارد، خطر عفونت و عوارض را کاهش میدهد.
سرنگهای باکیفیت با پیستون روان و بدنه مدرج دقیق، امکان تزریق درست و ایمن را فراهم میکنند. همچنین، سرسوزنهای مناسب با گیج و طول استاندارد، از آسیب به رگها جلوگیری میکنند.
.
شرکت مینا سرنگ از سال ۱۳۷۹ فعالیت خود را در زمینه تولید سرنگهای یکبارمصرف پزشکی آغاز کرده است. این شرکت با بهرهگیری از فناوریهای پیشرفته و مواد اولیه مرغوب، محصولاتی باکیفیت تحت استاندارد ISO13485:2016 تولید میکند.
سرنگهای مینا در اندازههای مختلف (2.5 تا 50 سیسی) و ستهای سرم این شرکت با طراحی دقیق و قیمت مناسب، انتخابی مطمئن برای مراکز درمانی و تزریقات خانگی هستند. مینا سرنگ با تعهد به کیفیت و تحویل بهموقع، به یکی از برندهای معتبر در حوزه تجهیزات پزشکی تبدیل شده است.
تزریق وریدی، ابزاری حیاتی در درمان نوین پزشکی است که با وجود پیچیدگیهایی که دارد، در صورت انجام صحیح، میتواند نجاتبخش جان بیماران باشد. رعایت اصول بهداشتی، استفاده از تجهیزات مناسب و توجه به وضعیت بیمار، از ارکان اساسی موفقیت در این روش درمانی محسوب میشود.
برای خرید سرنگ و خرید ست سرم مینا سرنگ به بخش فروشگاه سایت مراجعه کرده یا با مشاوران ما تماس بگیرید.
