برگشت خون در مسیر سرم پدیدهای است که میتواند به عوامل مختلفی وابسته باشد. یکی از رایجترین دلایل آن، هواگیری ناقص ست سرم است؛ در این حالت ورود هوا به لولهها باعث حرکت معکوس خون به داخل ست میشود.
عامل دیگر، ارتفاع نامناسب کیسه یا بطری سرم نسبت به بدن بیمار است که فشار هیدرواستاتیک را تغییر داده و مسیر خون را برمیگرداند.
علاوه بر این، اگر سوزن یا آنژیوکت بهجای ورود به سیاهرگ، وارد سرخرگ شود، احتمال برگشت خون به شدت افزایش مییابد.
حتی نبستن یا باز نکردن بهموقع گارو (تورنیکت) نیز میتواند در بروز این مشکل نقش مهمی داشته باشد.
سرمدرمانی یکی از روشهای رایج و حیاتی در مراقبتهای پزشکی است که برای تأمین مایعات، الکترولیتها، یا تزریق دارو به بدن بیمار استفاده میشود.
بااینحال، گاهی اوقات مشکلاتی مانند برگشت خون در سرم رخ میدهد که میتواند برای بیمار و کادر درمان نگرانکننده باشد.
این مشکل نهتنها میتواند فرآیند درمان را مختل کند، بلکه در صورت عدم مدیریت صحیح، خطراتی مانند عفونت یا ناراحتی بیمار را به دنبال دارد.
در ادامه مقاله، به توضیحات بیشتر در این حوزه میپردازیم همراه ما باشید.
.
برگشت خون در سرم به وضعیتی گفته میشود که خون بیمار به جای جریان یافتن در رگها، به داخل لوله یا کیسه سرم حرکت میکند.
این پدیده معمولاً به دلیل اختلاف فشار بین سیستم وریدی بیمار و ست سرم رخ میدهد.
وقتی فشار در رگهای بیمار (سیاهرگها یا سرخرگها) از فشار مایع سرم بیشتر باشد، خون به سمت لوله سرم جریان مییابد. این مشکل میتواند به دلایل فنی، تکنیکی، یا مرتبط با تجهیزات باشد و اگر بهموقع برطرف نشود، ممکن است باعث انسداد لوله، عفونت، یا حتی توقف فرآیند سرمدرمانی شود.
برگشت خون معمولاً نشانهای از وجود مشکلی در فرآیند سرمدرمانی است، اما با آگاهی از علل آن و استفاده از تجهیزات باکیفیت، میتوان از بروز آن جلوگیری کرد.
برگشت خون در سرم میتواند به دلایل مختلفی رخ دهد که اغلب به عوامل فیزیکی، تکنیکی، یا مرتبط با تجهیزات برمیگردد.
شناخت این دلایل به پرستاران و کادر پزشکی کمک میکند تا اقدامات پیشگیرانه مناسب را انجام دهند. مهمترین دلایل عبارتاند از:
هواگیری نادرست یکی از شایعترین دلایل برگشت خون است. اگر لولههای ست سرم بهطور کامل با مایع پر نشوند و حبابهای هوا باقی بمانند، فشار داخل لوله کاهش مییابد.
طبق قوانین فیزیک، فشار خون در سیاهرگها (حدود ۸ تا ۱۰ میلیمتر جیوه) از فشار هوای داخل لوله بیشتر میشود و این اختلاف فشار باعث میشود خون به سمت لوله سرم جریان یابد.
برای جلوگیری از این مشکل، پرستار باید پیش از اتصال سرم، مطمئن شود که تمام حبابهای هوا از لوله خارج شدهاند.
ارتفاع کیسه سرم نسبت به بدن بیمار نقش مهمی در جریان صحیح مایع دارد.
اگر کیسه سرم پایینتر از سطح بدن بیمار (بهویژه محل تزریق) قرار گیرد، نیروی جاذبه باعث کاهش فشار مایع سرم شده و خون بیمار به داخل لوله بازمیگردد.
این مشکل اغلب زمانی رخ میدهد که بیمار از تخت بلند میشود یا کیسه سرم بهدرستی نصب نشده باشد. برای پیشگیری، کیسه سرم باید در ارتفاعی حدود ۴۵ تا ۶۰ سانتیمتر بالاتر از محل تزریق قرار گیرد.
شاید بخوانید: مراقبت بعد از تزریق سرم
سرخرگها فشار بسیار بالاتری نسبت به سیاهرگها دارند (حدود ۸۰ تا ۱۲۰ میلیمتر جیوه) اگر آنژیوکت بهاشتباه وارد سرخرگ شود، خون با فشار زیاد به داخل لوله سرم جریان مییابد.
این اتفاق معمولاً با ورود سریع و پرفشار خون به لوله همراه است و مستقل از هواگیری یا ارتفاع سرم رخ میدهد. در این موارد، پرستار باید فوراً آنژیوکت را خارج کرده و فشار مستقیم به محل تزریق اعمال کند تا از خونریزی جلوگیری شود.
تورنیکت یا گارو برای برجسته کردن رگها قبل از تزریق استفاده میشود.
اگر پرستار فراموش کند تورنیکت را پس از رگگیری باز کند، فشار خون در سیاهرگها افزایش یافته و باعث تجمع خون میشود.
این فشار اضافی میتواند خون را به داخل لوله سرم هدایت کند. باز کردن تورنیکت بلافاصله پس از قرارگیری صحیح آنژیوکت، این مشکل را بهسادگی برطرف میکند.
پیچخوردگی یا انسداد لولههای سرم میتواند جریان مایع را مختل کرده و فشار را در سیستم کاهش دهد.
این امر باعث میشود فشار خون بیمار بر فشار مایع سرم غلبه کند و خون به لوله بازگردد. بررسی منظم لولهها و اطمینان از صاف بودن آنها از این مشکل جلوگیری میکند.
اگر سرعت جریان سرم (از طریق رگلاتور یا قطرهچکان) بهدرستی تنظیم نشود، ممکن است جریان مایع کند یا متوقف شود.
این وضعیت باعث کاهش فشار در لوله و در نتیجه برگشت خون میشود. تنظیم دقیق سرعت تزریق بر اساس دستور پزشک و شرایط بیمار ضروری است.
برگشت خون در سرم، اگرچه در بسیاری از موارد بیخطر است، اما در صورت عدم مدیریت صحیح میتواند عوارض جدی به دنبال داشته باشد. برخی از مهمترین عوارض عبارتاند از:
عفونت: خون بازگشتی میتواند محیطی برای رشد باکتریها فراهم کند، بهویژه اگر تجهیزات بهدرستی استریل نباشند.
انسداد لوله: خون لختهشده در لوله میتواند باعث انسداد شده و جریان سرم را متوقف کند.
ناراحتی بیمار: برگشت خون ممکن است باعث احساس فشار یا درد در محل تزریق شود.
نیاز به تعویض تجهیزات: در موارد شدید، ممکن است لازم باشد ست سرم یا آنژیوکت تعویض شود که این امر هزینه و زمان بیشتری به همراه دارد.
آمبولی هوا (در صورت هواگیری نادرست): اگر سرم بهدرستی هواگیری نشود، حبابهای هوا میتوانند وارد جریان خون شوند و در موارد نادر، باعث آمبولی هوا شوند.
این عارضه در مقادیر زیاد میتواند خطرناک باشد و به اندامهای حیاتی آسیب برساند.
شاید بخوانید: فرق ست سرم با ست خون
.
هواگیری نادرست سرم یکی از عوامل اصلی برگشت خون و سایر مشکلات است.
اگر ست سرم بهطور کامل با مایع پر نشود، حبابهای هوا در لوله باقی میمانند. این حبابها میتوانند وارد جریان خون شده و باعث آمبولی هوا شوند.
آمبولی هوا در مقادیر کم معمولاً بیخطر است، اما در حجمهای زیاد میتواند باعث انسداد رگها، کاهش جریان خون به اندامها، یا حتی عوارض شدید مانند سکته یا آسیب قلبی شود.
به همین دلیل، پرستاران باید پیش از اتصال سرم، با دقت تمام حبابهای هوا را از لوله خارج کنند.
.
یکی از نگرانیهای رایج بیماران این است که “اگر سرم تمام شود، آیا هوا وارد رگ میشود؟” وقتی مایع سرم به پایان میرسد، در صورت عدم نظارت، ممکن است هوا وارد لوله شود.
اگر این هوا به جریان خون برسد، خطر آمبولی هوا وجود دارد. برای جلوگیری از این مشکل، پرستار یا مراقب باید:
نظارت مداوم: به محض تمام شدن سرم، شیر رگلاتور را ببندد و آنژیوکت را با احتیاط خارج کند.
بررسی محل تزریق: پس از جدا کردن سرم، محل تزریق را با پنبه استریل فشار دهد تا از خونریزی جلوگیری شود.
دور انداختن ایمن تجهیزات: ست سرم و آنژیوکت استفادهشده باید بهطور ایمن دور انداخته شوند.
استفاده از ستهای سرم باکیفیت، مانند محصولات میناسرنگ، که دارای طراحی دقیق و مواد استریل هستند، میتواند خطر ورود هوا یا برگشت خون را به حداقل برساند.
.
برای جلوگیری از برگشت خون در سرم، رعایت نکات زیر ضروری است:
هواگیری دقیق: پیش از اتصال سرم، مطمئن شوید که تمام حبابهای هوا از لوله خارج شدهاند. این کار با پر کردن کامل لوله با مایع سرم انجام میشود.
تنظیم ارتفاع مناسب: کیسه سرم را در ارتفاع ۴۵ تا ۶۰ سانتیمتر بالاتر از محل تزریق قرار دهید تا فشار کافی برای جریان مایع فراهم شود.
بررسی موقعیت آنژیوکت: مطمئن شوید که آنژیوکت بهدرستی در سیاهرگ قرار گرفته و نه در سرخرگ. در صورت مشاهده جریان سریع خون، فوراً آنژیوکت را خارج کنید.
باز کردن تورنیکت: پس از رگگیری، تورنیکت را بلافاصله باز کنید تا فشار اضافی در سیاهرگ ایجاد نشود.
استفاده از تجهیزات باکیفیت: ستهای سرم استاندارد و استریل، مانند محصولات میناسرنگ، خطر انسداد یا نشت را کاهش میدهند.
تنظیم سرعت جریان: سرعت تزریق را با استفاده از رگلاتور بهدقت تنظیم کنید تا جریان مایع ثابت بماند.
بررسی منظم لولهها: لولههای سرم را از نظر پیچخوردگی یا انسداد مرتباً بررسی کنید.
ورم دست پس از سرمدرمانی میتواند به دلیل نشت مایع سرم به بافتهای اطراف (به دلیل قرارگیری نادرست آنژیوکت) یا التهاب محل تزریق رخ دهد. برای مدیریت این مشکل:
بالا نگه داشتن دست: دست بیمار را به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه بالا نگه دارید تا جریان خون بهبود یابد و تورم کاهش یابد.
کمپرس سرد: در ۲۴ ساعت اول، از کمپرس سرد برای کاهش التهاب استفاده کنید.
کمپرس گرم: پس از ۲۴ ساعت، کمپرس گرم میتواند به بهبود گردش خون و جذب مایع اضافی کمک کند.
ماساژ ملایم: ماساژ آرام ناحیه متورم به تخلیه مایعات کمک میکند.
مشورت با پزشک: اگر تورم شدید، دردناک، یا همراه با قرمزی و گرمی باشد، فوراً با پزشک مشورت کنید، زیرا ممکن است نشانه عفونت یا مشکل دیگر باشد.
.
گاهی اوقات سرم بهدرستی در رگ جریان نمییابد که میتواند به دلایل زیر باشد:
انسداد لوله یا آنژیوکت: پیچخوردگی لوله یا لخته خون در محل تزریق میتواند جریان را متوقف کند.
قرارگیری نادرست آنژیوکت: اگر سوزن بهدرستی در رگ قرار نگرفته باشد، مایع به بافت اطراف نشت میکند.
فشار خون پایین بیمار: در بیماران با فشار خون پایین یا نارسایی قلبی، جریان سرم ممکن است کند شود.
کیفیت پایین تجهیزات: ستهای سرم غیراستاندارد ممکن است باعث نشت یا انسداد شوند.
استفاده از ستهای سرم باکیفیت، مانند محصولات میناسرنگ، میتواند این مشکلات را به حداقل برساند.
.
شرکت میناسرنگ رودسر از سال ۱۳۷۹ با هدف تولید تجهیزات پزشکی باکیفیت فعالیت خود را آغاز کرده و محصولاتی نظیر ستهای سرم، سرنگهای لوئراسلیپ و لوئرلاک، سرنگهای گاواژ، سرسوزنها، و اسکالپ وین را با رعایت استانداردهای بینالمللی (ISO13485:2016) به بازار عرضه میکند.
ستهای سرم میناسرنگ با طراحی دقیق و استفاده از مواد اولیه مرغوب، خطراتی مانند برگشت خون، انسداد، یا نشت را به حداقل میرسانند.
این شرکت با تعهد به کیفیت، تحویل بهموقع، و قیمت مناسب، به بهبود فرآیندهای درمانی و افزایش ایمنی بیماران کمک میکند و انتخابی مطمئن برای مراکز درمانی و بیماران است.
برای خرید ست سرم و دریافت اطلاعات بیشتر با مشاوران ما تماس بگیرید.
