در داروخانهها انواع سرنگ بر اساس سه معیار اصلی حجم، نوع اتصال سرسوزن و کاربرد دستهبندی میشوند. از نظر حجم، رایجترین آنها شامل سرنگهای ۲، ۵ و ۱۰ سیسی برای تزریقات معمول عضلانی و وریدی است، در حالی که برای مصارف خاص مانند تزریق انسولین از سرنگهای بسیار ظریف با درجهبندی “واحد” و برای شستشو یا تغذیه از سرنگهای بزرگ ۲۰ تا ۵۰ سیسی (گاواژ) استفاده میشود.
نکته مهم دیگر نوع اتصال سرسوزن است که به دو مدل لوئر لاک (سرپیچی)، و لوئر اسلیپ (فشاری) تقسیم میشود؛ همچنین این سرنگها ممکن است سهتکه (دارای واشر لاستیکی برای حرکت روانتر پیستون) یا دوتکه باشند که انتخاب آنها دقیقاً به غلظت دارو و نیاز بیمار بستگی دارد.
علاوه بر این، دستهای از سرنگهای تخصصی نیز در داروخانه یافت میشوند، مانند سرنگهای سازگار با میکروکانولا (که اغلب در امور زیبایی و تزریق فیلر کاربرد دارند)، سرنگهای توبرکولین برای تستهای حساس و یا سرنگهای سرکج شستشو که هر کدام برای اهداف درمانی ویژهای طراحی شدهاند.
جهت اطلاعات بیشتر در مورد سرنگ، مقاله سرنگ چیست را مطالعه بفرمایید.
.
سرنگ لوئرلاک یکی از ایمنترین انواع سرنگها به شمار میآید. در این نوع سرنگ، سرسوزن بهوسیلهی یک اتصال مارپیچی به بدنهی سرنگ قفل میشود. این طراحی باعث میشود احتمال نشت دارو یا جدا شدن ناگهانی سوزن به حداقل برسد. همین ویژگی، سرنگ لوئرلاک را برای تزریق داروهای حساس، واکسنها، داروهای شیمیدرمانی و کاربردهای بیمارستانی بسیار مناسب میکند.
این نوع سرنگ معمولاً در مدلهای سهتکه تولید میشود، یعنی علاوه بر استوانه و پیستون، یک واشر لاستیکی نیز در پیستون تعبیه شده است که باعث حرکت نرم و دقیق پیستون و جلوگیری از نشت مایع میشود.
همچنین به دلیل ساختار محکم و ایمنی بالا، امکان تعویض سرسوزن بدون ایجاد آلودگی یا افت فشار در آن فراهم است. خرید سرنگ لوئرلاک اغلب در حجمهای ۳، ۵ و ۱۰ میلیلیتر انجام میشوند.
مطالعه بیشتر: سرنگ لوئرلاک چیست؟
.
سرنگ لوئراسلیپ رایجترین نوع سرنگ برای کاربردهای عمومی پزشکی و دارای حالت ساده (فشاری) است. این سرنگ دارای اتصال ساده و بدون قفل برای سرسوزن است؛ یعنی سرسوزن با فشار سادهای روی سرنگ قرار میگیرد. استفاده از این نوع سرنگ سرعت عمل را بالا میبرد و برای تزریقات روزمره، نمونهگیری خون و مصارف آزمایشگاهی مناسب است.
مطالعه بیشتر: سرنگ لوئراسلیپ چیست؟
البته این مدل بهخاطر نبود قفل مارپیچی، احتمال کمی برای نشت دارو دارد، بهویژه در صورتی که تزریق با فشار بالا انجام شود. با این حال، قیمت مناسب، سهولت استفاده و در دسترس بودن، آن را به یکی از پرکاربردترین انواع سرنگ در مراکز درمانی و بیمارستانها تبدیل کرده است. خرید سرنگ لوئراسلیپ در مدلهای دو یا سهتکه و در حجمهای مختلف انجام میشود.
مقاله کاربردی: تفاوت سرنگ لوئرلاک و لوئراسلیپ
سرنگ انسولین مخصوص تزریق انسولین به بیماران دیابتی طراحی شده است و ویژگیهایی دارد که آن را از سایر سرنگها متمایز میکند. این سرنگها معمولاً بسیار نازک، کوتاه و دقیق هستند تا تزریق روزانهی انسولین با کمترین درد و بیشترین دقت انجام شود. درجهبندی آنها برحسب واحد انسولین (IU) و نه میلیلیتر است؛ معمولاً در دو نوع ۵۰ و ۱۰۰ واحدی تولید میشوند.
نوک این سرنگها ممکن است بهصورت سرثابت (سوزن جدا نمیشود) یا سرجدا (قابل تعویض) باشد. برخی مدلها نیز با اتصال لوئر لاک عرضه میشوند که امکان تزریق ژل و مزوتراپی را فراهم میکند. سرنگ انسولین به دلیل ظرافت بالا، برای تزریق داروهای حساس، بوتاکس و مواد زیبایی نیز کاربرد دارد. حجم آنها معمولاً بین ۰.۳ تا ۱ سیسی متغیر است.
.
سرنگ توبرکولین (Tuberculin Syringe) که گاهی با نام سرنگ TB نیز شناخته میشود، مخصوص تزریق حجمهای بسیار کم مایعات طراحی شده است. ظرفیت این سرنگ معمولاً ۱ سیسی است و بدنهای نازک با درجهبندی دقیق دارد که امکان تزریق بسیار کنترلشده را فراهم میکند. از این سرنگ برای تزریق واکسن، تست سل (PPD)، داروهای غلیظ یا حساس و شستوشوی زخم استفاده میشود.
به دلیل باریک بودن بدنه، دقت در اندازهگیری بسیار بالاست و برای گروههای سنی حساس مانند نوزادان یا سالمندان انتخاب مناسبی است. همچنین این سرنگها در حوزههای دندانپزشکی، زیبایی و درمانهای خاص نیز بهکار میروند. برخی از مدلهای آن با سرسوزن ثابت و برخی دیگر با سرسوزن جدا طراحی شدهاند.
.
سرنگ گاواژ یکی از بزرگترین سرنگها در دنیای پزشکی است که اغلب در ظرفیت ۳۰ تا ۵۰ سیسی عرضه میشود. این سرنگها برای تغذیه از طریق لوله (NGT)، شستوشوی معده، تخلیه ترشحات و حتی کاربردهای دامپزشکی استفاده میشوند. نوک آنها معمولاً مخروطی یا کاتتری است تا بهراحتی به لوله معده یا مجرای دیگر متصل شود.
در مراکز درمانی، از خرید سرنگ گاواژ برای رساندن مواد غذایی یا دارو به بیمارانی که امکان تغذیه دهانی ندارند، استفاده میشود. همچنین در بخشهای اورژانس برای شستوشوی معده پس از مسمومیت و در اتاق عمل برای تخلیه ترشحات به کار میرود. به دلیل حجم بالا و طراحی خاص، این سرنگها فاقد سرسوزن هستند و تزریق داخل عضلانی یا وریدی با آنها انجام نمیشود.
مطالعه بیشتر: سرنگ گاواژ چیست؟
.
سرنگ شیشهای یکی از قدیمیترین و درعینحال دقیقترین انواع سرنگهاست. این سرنگها به دلیل بدنهی شفاف و مقاوم، در محیطهایی که نیاز به دقت بالا و استریلسازی مکرر وجود دارد، بهکار میروند. برخلاف سرنگهای پلاستیکی یکبار مصرف، سرنگهای شیشهای قابلیت استفادهی چندباره را دارند، البته به شرط استریل شدن کامل توسط دستگاه اتوکلاو.
سرنگهای شیشهای در حوزههایی مانند آزمایشگاهها، تزریق بوتاکس، ژلهای زیبایی، دامپزشکی و حتی تزریق داروهای خاص در برخی جراحیها استفاده میشوند. این سرنگها معمولاً از برندهای معتبر جهانی تولید شده و قیمت بالاتری نسبت به نوع پلاستیکی دارند. دقت تزریق، استحکام و تحمل دمای بالا از مزایای مهم آنها محسوب میشود.
.
سرنگ شستوشو در پزشکی و دندانپزشکی برای تمیز کردن محل زخم یا کانالهای دندان استفاده میشود. این سرنگها معمولاً بدون سوزن و با نوک بلند یا خمیده با جنس پلاستیک یا فلز طراحی میشوند تا امکان دسترسی به نقاط عمیق یا حساس را فراهم کنند. در دندانپزشکی، هنگام عصبکشی برای پاکسازی کامل کانال ریشه از باقیماندههای پالپ یا باکتریها از این نوع سرنگ استفاده میشود.
در سایر حوزههای درمانی نیز، برای شستوشوی زخم، تخلیه ترشحات از محل جراحی یا تمیز کردن مجاری خاص بدن از این سرنگ بهره میگیرند. به دلیل طراحی خاص، گاهی این سرنگها دارای نازل پلاستیکی هستند که به محلول شوینده متصل میشود. حجم آنها معمولاً بین ۱۰ تا ۵۰ سیسی است و قابلیت کنترل جریان مایع را بهخوبی فراهم میکنند.
.
سرنگ دو سرسوزن یکی از نوآوریهای کاربردی در زمینه تزریق است که دارای دو سوزن مجزا است؛ یکی برای کشیدن دارو و دیگری برای تزریق. این طراحی باعث کاهش احتمال آلودگی و انتقال عفونت شده و همچنین استفاده از آن را بهداشتیتر و دقیقتر میکند. سوزن اول برای برداشت دارو از ویال طراحی شده و با تعویض آن، سوزن دوم برای تزریق وارد عمل میشود.
استفاده از سرنگ دو سرسوزن بهخصوص در محیطهای درمانی که ایمنی تزریق بسیار مهم است، رایج شده است. این سرنگها از ایجاد آبسه، آلودگی متقاطع و تماس تصادفی با سوزن آلوده جلوگیری میکنند. در تزریق داروهایی که نیاز به دقت در ترکیب یا آمادهسازی دارند، این سرنگها عملکردی بسیار بهینه دارند و در مقایسه با سرنگهای معمولی ایمنتر تلقی میشوند.
.
تزریق بوتاکس بهدلیل حساسیت بالا و نیاز به دقت زیاد، نیازمند استفاده از سرنگهای ظریف و استاندارد است. انتخاب نوع سرنگ تأثیر مستقیمی بر میزان درد، دقت تزریق و همچنین کاهش عوارض جانبی دارد. در ادامه به رایجترین سرنگهایی که برای تزریق بوتاکس و فیلر مورد استفاده قرار میگیرند اشاره میکنیم.
سرنگ کانولا با نوک گرد و انعطافپذیر طراحی شده و برخلاف سوزنهای تیز معمولی، احتمال آسیب به رگهای خونی و بافتهای حساس را به حداقل میرساند.
همین ویژگی باعث میشود خطر بروز عوارضی مانند کبودی یا ورود ماده به عروق کاهش پیدا کند. استفاده از کانولا برای تزریق نیازمند مهارت و تجربه پزشک است و امروزه در بسیاری از مراکز زیبایی معتبر جهان مورد استفاده قرار میگیرد.
مقاله مرتبط: تفاوت سوزن معمولی و سوزن کانولا
یکی دیگر از سرنگهای پرکاربرد برای تزریق بوتاکس، سرنگ انسولینی BD است. این سرنگها معمولا با ظرفیت ۱ میلیلیتر ساخته میشوند و سوزن بسیار نازکی دارند که درد تزریق را تا حد زیادی کم میکند.
طراحی لوئرلاک (پیچی) در این سرنگها باعث میشود سوزن محکم در جای خود قرار بگیرد و احتمال جدا شدن یا شکستن کاهش یابد. علاوه بر این، کیفیت ساخت بالا و داشتن استانداردهایی مانند CE، باعث شده که سرنگ BD یکی از انتخابهای مطمئن در حوزه زیبایی و تزریق بوتاکس باشد.
.
شرکت مینا سرنگ رودسر، با بیش از دو دهه تجربه درخشان در تولید انواع سرنگ های یکبار مصرف پزشکی، بهعنوان یکی از برندهای معتبر و پیشرو در این صنعت شناخته میشود. این مجموعه با بهرهگیری از فناوری روز دنیا، مواد اولیه مرغوب و رعایت استانداردهای بینالمللی نظیر ISO 13485:2016، توانسته است محصولاتی با کیفیت بالا و طراحی بستهبندی حرفهای روانه بازار کند.
