بهترین روش برای کاهش سریع دفع پروتئین از کلیه شامل کنترل فشار خون با داروهای مهارکننده آنزیم تبدیلکننده آنژیوتانسین (ACE inhibitors) یا مسدودکنندههای گیرنده آنژیوتانسین (ARBs)، کاهش مصرف نمک و پروتئین بیش از حد، مدیریت دیابت در صورت وجود، و حفظ وزن مناسب و سبک زندگی سالم است.
پایش منظم آزمایشهای ادرار و خون برای ارزیابی عملکرد کلیه و پاسخ به درمان نیز ضروری است تا از پیشرفت آسیب کلیوی جلوگیری شود.
.
دفع پروتئین از کلیه یا «پروتئینوری» یکی از شایعترین نشانههایی است که در بسیاری از بیماریهای کلیوی دیده میشود و معمولاً زمانی رخ میدهد که سدهای محافظتی ساختار کلیه نتوانند پروتئینهای حیاتی مانند آلبومین را در خون نگه دارند.
پروتئینوری زمانی رخ میدهد که میزان پروتئین موجود در ادرار فراتر از حد استاندارد باشد.
در حالت طبیعی، فیلترهای کلیه تنها مواد زائد و آب اضافه را عبور میدهند؛ اما وقتی التهاب، عفونت، افزایش فشار خون یا انسدادهایی مانند سنگ کلیه مسیر ادرار را مختل میکنند، میزان پروتئین دفعشده افزایش مییابد.
این پدیده معمولاً نشانهای از اختلال در عملکرد فیلترهای میکروسکوپی کلیه (گلومرولها) است.
هر گلومرول همچون یک فیلتر چندلایه عمل میکند و هنگامی که التهاب یا آسیب در این بخش ایجاد شود، پروتئینها بهجای باقیماندن در خون، وارد ادرار میشوند.
یکی از نکات مهم این است که پروتئینوری یک «بیماری مستقل» محسوب نمیشود بلکه علامتی از یک مشکل اصلی است.
مطالعات بالینی نشان دادهاند که بیماریهایی مثل فشار خون بالا، دیابت کنترلنشده، عفونتهای ادراری، بیماریهای خودایمنی، مسمومیت دارویی و انسدادهای فیزیکی سیستم ادراری همگی میتوانند منجر به افزایش دفع پروتئین شوند.
در بیماران مبتلا به دیابت، افزایش قند خون موجب آسیب مستقیم به بافت فیلترکننده کلیه میشود.
در افراد مبتلا به فشار خون بالا، فشار مکانیکی روی دیوارههای رگهای کلیه توانایی فیلترها را کاهش میدهد. در چنین شرایطی، درمان سریع تنها زمانی مؤثر خواهد بود که علت زمینهای شناسایی شده باشد.
.
التهاب و عفونت مجاری ادراری باعث بالا رفتن نفوذپذیری دیوارههای فیلترهای کلیه میشود.
به همین دلیل، بسیاری از بیماران به دنبال یک دوره کوتاه عفونت یا تب، با افزایش پروتئین در ادرار مواجه میشوند.
در مقابل، فشار خون بالا باعث ایجاد «خستگی فیلترها» میشود و کاهش توانایی بازجذب پروتئینها را به دنبال دارد.
مطالعات مشاهدهای نشان دادهاند که کنترل فشار خون تا حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد از شدت پروتئینوری میکاهد.
.
اگرچه بسیاری از بیماران تصور میکنند که پروتئینوری تنها زمانی رخ میدهد که کلیهها ملتهب باشند، ولی انسداد ناشی از سنگ نیز میتواند نقش مهمی ایفا کند.
هنگامی که سنگ در مسیر کلیه یا حالب گیر میکند، فشار پشت آن افزایش مییابد و این فشار به بافت کلیه منتقل میشود.
این وضعیت میتواند موجب آسیب موقتی یا حتی پایدار شود و به نشت پروتئین منجر گردد.
تشخیص دقیق پروتئینوری نیازمند مجموعهای از آزمایشها و تصویربرداریهاست. پزشکان معمولاً از چند ابزار اولیه شروع میکنند و بسته به نتایج، ارزیابیهای بیشتری انجام میدهند.
آزمایشهایی مانند «آلبومین ادرار»، «نسبت آلبومین به کراتینین» و «آزمایش ۲۴ ساعته» از مهمترین ابزارهای ارزیابی هستند.
اگر میزان پروتئین بیش از حد معمول باشد، پزشک بررسیهای تکمیلی را آغاز میکند.
سونوگرافی یکی از سریعترین و ایمنترین روشها برای بررسی سنگ و التهاب کلیه است. در موارد پیچیدهتر، از CT استفاده میشود تا اندازه، شکل و موقعیت سنگها مشخص شود.
چه زمانی مراجعه فوری ضروری است؟
در شرایطی که بیمار با درد شدید پهلو، خون در ادرار، تب و لرز یا ادرار کم مواجه باشد، مراجعهٔ سریع به پزشک ضروری است.
این علائم ممکن است نشاندهنده سنگ یا عفونت پیشرونده باشند.
پروتئینوری در بسیاری از موارد اولین نشانهٔ اختلال عملکرد کلیه است، زیرا هر تغییری که بر ساختار فیلترکنندهٔ کلیه اثر بگذارد، میتواند مقدار پروتئین را در ادرار افزایش دهد.
بر اساس مطالعات مشاهدهای، بیماریهای گلومرولی مانند گلومرولونفریت، بیماریهای توبولی، التهاب مزمن کلیهها، یا حتی بیماریهای خودایمنی مانند لوپوس میتوانند باعث نشت پروتئین شوند.
نکتهٔ قابلتوجه این است که برخی بیماریها مانند فشار خون بالا یا دیابت لزوماً در ابتدا علامتی ایجاد نمیکنند، اما میتوانند به مرور زمان باعث تشدید پروتئینوری شوند.
همین مسئله اهمیت بررسیهای دورهای را دوچندان میکند. پزشکان معمولاً با دیدن پروتئین در ادرار، علاوهبر بررسی وضعیت کلیه، عوامل دیگری مانند سلامت قلب و عروق را نیز ارزیابی میکنند؛ زیرا پروتئینوری با افزایش خطر بیماریهای قلبی نیز ارتباط دارد.
در برخی شرایط، عفونتهای ادراری یا التهاب موقت هم ممکن است مقدار پروتئین را بالا ببرد و این نوع افزایش معمولاً کوتاهمدت و قابل درمان است.
اما اگر پروتئینوری همراه با علائمی مانند فشار خون بالا، ورم اندامها، کاهش اشتها، تهوع یا خستگی شدید باشد، احتمال بیماریهای مزمن کلیوی بیشتر میشود و نیاز به پیگیری سریع وجود دارد.
پروتئینوری زمانی رخ میدهد که کلیهها نتوانند پروتئینهای مهم خون مانند آلبومین را حفظ کنند و آنها وارد ادرار شوند. گرچه درمان قطعی آن وابسته به تشخیص علت پزشکی است، اما برخی اقدامات خانگی میتوانند به کاهش التهاب، بهبود عملکرد کلیه و کاهش نشت پروتئین از کلیه کمک کنند.
دفع پروتئین از کلیهها میتواند نشاندهنده وجود مشکلات جدی در عملکرد کلیهها باشد. این وضعیت معمولاً در مراحل ابتدایی بیعلامت است، اما در صورت عدم درمان، میتواند به نارسایی کلیه و سایر عوارض جدی منجر شود.
وقتی روشهای غیرجراحی مانند تغییرات رژیم غذایی و داروهای معمولی کافی نباشند، مداخلات پزشکی و جراحی میتوانند گزینههای مؤثری برای مدیریت این وضعیت باشند.
یکی از رایجترین علل دفع پروتئین از کلیهها، فشار خون بالا و دیابت هستند. بنابراین، اولین گام در درمان پروتئینوری معمولاً کنترل این شرایط از طریق داروهای مناسب است:
مهارکنندههای ACE: این داروها به کاهش فشار خون و محافظت از کلیهها کمک میکنند و یکی از درمانهای اصلی برای کاهش دفع پروتئین هستند.
آنتاگونیستهای آنژیوتانسین : این داروها به ویژه در افرادی که نمیتوانند داروهای ACE مصرف کنند، به کاهش پروتئینوری و بهبود عملکرد کلیهها کمک میکنند.
دیورتیکها: داروهایی که به کاهش احتباس مایعات کمک میکنند و معمولاً در کنار داروهای ACE یا ARB استفاده میشوند.
در صورت کنترل ناکافی دیابت، داروهای کنترل قند خون مانند انسولین یا داروهای خوراکی دیگر مانند متفورمین نیز میتوانند به کاهش آسیب کلیهها و جلوگیری از پیشرفت پروتئینوری کمک کنند.
در موارد خاص، داروهایی وجود دارند که به طور مستقیم کاهش دفع پروتئین از کلیهها را هدف قرار میدهند:
ترکیبات با اثرات ضد التهابی: برخی از داروها با اثرات ضد التهابی، مانند کورتیکواستروئیدها، در موارد خاص از جمله گلوبولینهای ایمنی خود بدن (مانند گلومرولونفریت) استفاده میشوند.
مهارکنندههای پروتئاز: در شرایط خاص که بیماریهای عفونی یا ویروسی عامل پروتئینوری هستند، داروهای ضد ویروس یا آنتیبیوتیکها میتوانند مؤثر باشند.
در برخی از موارد که درمانهای دارویی کافی نیستند یا آسیب به کلیهها بسیار جدی است، جراحی ممکن است لازم باشد. مهمترین روشهای جراحی عبارتند از:
پیوند کلیه: در بیمارانی که دچار نارسایی کلیه شدید شدهاند، ممکن است پیوند کلیه تنها گزینه درمانی مؤثر باشد. پیوند کلیه معمولاً زمانی انجام میشود که عملکرد کلیه به شدت کاهش یافته و دیالیز قادر به تأمین نیازهای بدن نیست.
جراحی برای ترمیم آسیبهای ساختاری: در برخی بیماریهای خاص، مانند سنگ کلیه یا تومورهای کلیوی که باعث اختلال در عملکرد کلیهها و دفع پروتئین میشوند، ممکن است نیاز به جراحی برای برداشتن سنگ یا تومور وجود داشته باشد.
دیالیز: در موارد شدید پروتئینوری که به نارسایی کلیه منجر شدهاند، دیالیز میتواند برای تصفیه خون و حذف مواد زائد از بدن استفاده شود. این روش معمولاً زمانی که عملکرد کلیهها به زیر ۱۵ درصد کاهش یافته باشد، انجام میشود.
برای بررسی میزان کاهش پروتئینوری، آزمایشهای دورهای خون و ادرار انجام میشود. در برخی از این آزمایشها برای نمونهگیری از خون، از ابزارهایی مانند سرنگ یا اسکالپ وین استفاده میشود که شرایط نمونهگیری دقیق و کمدرد را فراهم میکنند.
.
در این مقاله تلاش شد بهترین و سریعترین راهکارهای علمی برای کنترل و درمان دفع پروتئین کلیه بررسی شود. همانطور که دیدیم، پروتئینوری میتواند ناشی از عوامل مختلفی باشد؛ از بیماریهای التهابی و فشار خون گرفته تا مشکلاتی مثل سنگ کلیه.
برای انتخاب بهترین درمان، مشورت با پزشک ضروری است.
همچنین اگر نیازمند تجهیزات تزریقات مطمئن هستید، میتوانید از خدمات تخصصی کارشناسان فروشگاه مینا سرنگ بهره ببرید.
