تزریقات یکی از روشهای اصلی تجویز دارو در پزشکی مدرن هستند که امکان رساندن مستقیم دارو به بدن را فراهم میکنند. دو نوع رایج و پرکاربرد این روشها، تزریق عضلانی (Intramuscular – IM) و تزریق وریدی (Intravenous – IV) هستند.
هر یک از این روشها ویژگیها، مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارند و انتخاب بین آنها به عواملی مانند نوع دارو، شرایط بیمار، هدف درمان و وضعیت بالینی بستگی دارد.
تزریق عضلانی شامل وارد کردن دارو به بافت عضلانی است که به دلیل وجود شبکه گسترده مویرگها در عضلات، دارو بهتدریج جذب جریان خون میشود.
این روش برای داروهایی که نیاز به اثر طولانیمدت یا جذب آهسته دارند، مانند واکسنها، آنتیبیوتیکها یا برخی هورمونها، مناسب است. عضلات بزرگ مانند دلتوئید (بازو)، گلوتئوس (باسن) یا واستوس لترالیس (ران) معمولاً برای این نوع تزریق انتخاب میشوند.
تزریق وریدی، در مقابل، دارو را مستقیماً به جریان خون وارد میکند و اثر آن تقریبا بلافاصله ظاهر میشود. این روش برای شرایط اورژانسی، مانند شوک، کمآبی شدید یا نیاز به تجویز حجم بالای مایعات (مثل سرم) ایدهآل است. تزریق وریدی معمولاً از طریق رگهای سطحی مانند رگ مدیان کوبیتال در آرنج یا رگهای پشت دست انجام میشود و نیازمند مهارت و تجهیزات تخصصی است.
تفاوت اصلی این دو روش در سرعت اثر، حجم دارو و پیچیدگی انجام نهفته است. تزریق عضلانی سادهتر و مناسب برای درمانهای غیرفوری است، در حالی که تزریق وریدی برای موقعیتهایی که زمان حیاتی است، ترجیح داده میشود.
مقاله مرتبط: انواع سرنگ
.
تزریق عضلانی به معنای وارد کردن دارو با سرنگ لوئرلاک یا سرنگ لوئراسلیپ به بافت عضله است. عضلات نسبت به چربی زیر پوست، جریان خون بیشتری دارند و به همین دلیل داروهایی که در عضله تزریق میشوند، معمولاً سریعتر از تزریقات زیرجلدی جذب میشوند، ولی همچنان از تزریقات وریدی کندتر هستند.
مطالعه بیشتر: تزریق عضلانی چیست؟
.
.
در این روش، دارو مستقیماً به داخل جریان خون تزریق میشود. تزریق وریدی سریعترین روش برای انتقال دارو به کل بدن است و معمولاً در اورژانسها، اعمال جراحی، یا هنگام تجویز داروهایی با اثر سریع استفاده میشود.
.
.
.
در تزریق عضلانی، دارو مستقیما با سرنگ دو تکه یا سرنگ سه تکه وارد بافت ماهیچهای میشود، که منجر به جذب تدریجی و پایدارتر دارو در بدن میشود. این روش برای داروهایی که نیاز به انتشار کنترلشده دارند، مانند واکسنها و برخی مسکنها، مناسب است.
در مقابل، تزریق وریدی دارو را مستقیماً به جریان خون وارد میکند و باعث جذب سریع و تأثیر فوری آن میشود. این روش اغلب برای داروهای اضطراری، مایعات احیایی و درمانهای بیمارستانی استفاده میشود. انتخاب بین این دو روش بستگی به نوع دارو، شرایط بیمار و سرعت مورد نیاز برای اثرگذاری درمان دارد.
.
.
.
.
هر نوع تزریق نیاز به رعایت اصول بهداشتی و فنی دارد:
در صورت بروز علائم غیرطبیعی پس از تزریق، بیمار باید تحت نظر قرار گیرد یا به پزشک مراجعه کند.
.
در راستای بحث انتخاب روشهای تزریق عضلانی یا وریدی، کیفیت ابزارهای پزشکی مانند سرنگ نقش حیاتی در تضمین ایمنی و اثربخشی این فرآیندها ایفا میکند. شرکت تعاونی تولیدی سرنگ مینای رودسر، که از سال 1379 با بهرهگیری از فناوری پیشرفته و ماشینآلات مدرن بهعنوان یکی از تولیدکنندگان برجسته تجهیزات پزشکی یکبارمصرف در ایران شناخته میشود.
ما با تولید انواع سرنگ، سرسوزن و ست سرم بیمارستانی تحت برند میناسرنگ، نهتنها نیازهای داخلی را با کیفیتی همتراز استانداردهای جهانی تأمین کرده، بلکه با بومیسازی فناوری، گامی مؤثر در کاهش وابستگی به واردات برداشته است.
پاسخ قطعی برای این پرسش که “تزریق عضلانی بهتر است یا وریدی؟” وجود ندارد. انتخاب مناسب بین این دو روش، کاملاً وابسته به شرایط بالینی بیمار، نوع دارو، سرعت مورد نیاز برای اثرگذاری، هدف درمانی و وضعیت فیزیکی بیمار است.
تزریق عضلانی با جذب آهستهتر و اثربخشی طولانیتر، برای داروهایی مانند واکسنها، داروهای ضد روانپریشی و برخی آنتیبیوتیکها مناسب است. در مقابل، تزریق وریدی با سرعت اثر بالا و دقت زیاد، در شرایط اضطراری و درمانهای حیاتی نقش کلیدی دارد.
برای انتخاب روش مناسب، همیشه باید نظر پزشک متخصص را در نظر گرفت. شناخت تفاوتهای این دو روش به بیماران کمک میکند تا با آگاهی بیشتر، فرآیند درمانی خود را پیگیری کنند و از مزایای هر روش بهرهمند شوند.
توجه: انجام تزریقات توسط افراد غیرمتخصص میتواند خطرناک و حتی تهدیدکننده جان بیمار باشد. توصیه میشود برای تزریقات در منزل یا مراکز درمانی حتماً از خدمات افراد آموزشدیده و دارای صلاحیت استفاده شود.
.
به دلیل اثر فوری و امکان کنترل دقیق دوز دارو.
بله، اگر توسط پرستار آموزشدیده و با تجهیزات استریل انجام شود.
تزریق iv و im کدام بهتر است؟
انتخاب بین این دو مورد به نظر پزشک بستگی دارد.
