برای تزریق انسولین با سرنگ، کافی است ابتدا دستها را تمیز کنید و از سرنگ و سوزن استریل استفاده کنید.
انسولین را آماده کرده و مقدار تجویزشده را داخل سرنگ بکشید. محل تزریق معمولاً در ناحیۀ چربی زیر پوست مانند شکم یا ران انتخاب میشود و بهتر است هر بار نقطه را کمی تغییر دهید.
سوزن بهصورت عمودی یا با زاویه کم وارد پوست میشود و انسولین بهآرامی تزریق میگردد.پس از پایان، سرنگ را در ظرف ایمن دور بیندازید و همیشه طبق راهنمای پزشک عمل کنید.
.
آموزش صحیح تزریق علاوهبر افزایش دقت در تجویز دوز انسولین، به کاهش ریسک عفونت، کاهش درد و جلوگیری از اشتباهات دارویی کمک میکند.
شواهد بالینی و مطالعات مشاهدهای نشان دادهاند که آموزش دقیق بیماران و مراقبان منجر به بهبود کنترل گلیسمی و کاهش مراجعههای اورژانسی مرتبط با تزریق اشتباه میشود.
فهرست وسایل ساده اما ضروری برای یک تزریق ایمن و بهداشتی:
انسولین مناسب (ویال، کارتریج یا قلم انسولین)
سرنگ انسولین یا قلم مطابق با نوع انسولین
پنبه یا پد الکلی (اختیاری در بسیاری از پروتکلهای جدید در صورت پوست تمیز)
ظرف خطرناک تیز (Sharps container) برای جمعآوری سوزن استفادهشده
دستکش یکبارمصرف (در صورت نیاز یا وجود زخم/عفونت در دستهای تزریقکننده)
در صورت لزوم: کیت استقرار (برای بیماران با دید یا مهارت کم)
نکتهٔ مهم: برای هر تزریق از وسایل استریل و یکبارمصرف استفاده کنید و هرگز سوزن یا سرنگ را بهاشتراک نگذارید.
آمادهسازی صحیح نقش کلیدی در ایمنی تزریق دارد.
دستها را با آب و صابون بشویید یا از محلول الکلی استفاده کنید.
سطح کار باید تمیز و خشک باشد.
از تماس وسایل استریل با سطوح غیرتمیز جلوگیری کنید.
این مرحله ساده احتمال آلودگی میکروبی را بهشکل قابلقبول کاهش میدهد.
نوع انسولین را بررسی کنید.
غلظت (U-100 یا…) مطابق با نوع سرنگ باشد.
تاریخ انقضا و تاریخ باز شدن را چک کنید.
تغییر رنگ، کدورت یا رسوب غیرعادی نشانهٔ عدم استفاده است.
بستهبندی نباید باز یا آسیبدیده باشد.
درجهبندی واضح باشد.
ظرفیت سرنگ با مقدار دوز هماهنگ باشد.
باید کاملاً شفاف باشد؛ در صورت کدورت مصرف نشود.
ویال را بهآرامی بین کف دست بچرخانید.
از تکاندادن شدید پرهیز کنید زیرا باعث ایجاد حباب میشود.
درپوش پلاستیکی اولیه ویال را بردارید.
نوک لاستیکی را با پد الکلی پاک کنید.
سرنگ را تا دوز مورد نیاز «هوا» بکشید.
سوزن را وارد ویال کرده و هوا را تزریق کنید.
این کار باعث تنظیم فشار و راحتتر شدن کشیدن دوز میشود.
۵. کشیدن دوز انسولین
ویال را وارونه کنید.
پیستون را بهآرامی عقب بکشید تا دوز مورد نیاز وارد سرنگ شود.
حبابهای هوا را با ضربهٔ ملایم خارج کنید.
دوز را دقیق تنظیم کنید.
حبابهای بزرگ دقت دوز را کاهش میدهند و باید حذف شوند.
دوز صحیح
سلامت سرنگ
نبود حباب
سالم بودن ویال و تاریخ انقضا
برای ایمنی بیشتر، دوبار بررسی کردن دوز توصیه میشود.
همیشه تاریخ انقضای انسولین و سرنگ را قبل از برداشتن دوز چک کنید.
استفاده از محصول منقضیشده ممکن است اثربخشی دوز را کاهش دهد یا مخاطرات ایمنی ایجاد کند.
.
برای مطالعه بیشتر: انواع سرنگ انسولین
انتخاب محل مناسب برای تزریق زیرپوستی انسولین اهمیت زیادی دارد؛ هر ناحیه مزایا و محدودیتهای خود را دارد.
شکم: معمولاً محل اولویت برای انسولین سریعالاثر بهدلیل جذب یکنواخت. از ناف ۲–۳ سانت رد شود.
ران (جلوی ران): برای تزریقات خودتنظیمی مناسب است؛ جذب اندکی کندتر از شکم.
باسن (قسمت بالایی و خارجی): معمولاً برای دوزهای بزرگتر یا انسولینهای طولانیاثر مناسب است.
پشت بازو (بازوی فوقانی): برای برخی بیماران یا تزریق توسط مراقب مناسب است؛ انجام آن بهخاطر دید و زاویه ممکن است نیاز به کمک داشته باشد.
محل تزریق را بهصورت دورهای بچرخانید تا از لیپوهیپرتروفی (توده چربی زیرپوستی) یا آتروفی جلوگیری شود.
از نواحی با زخم، کبودی، التهاب یا ضایعات پوستی اجتناب کنید.
برای هر تزریق، محل را علامتگذاری یا ثبت کنید (چکلیست/دفترچه) تا از تکرار محل جلوگیری شود.
تکنیک صحیح تزریق تضمینکننده دریافت دقیق دوز است.
سرنگ را در زاویهٔ مناسب (معمولاً 90 درجه برای زیرپوستی با پوست چروکیده در افراد نازک و 45 درجه در برخی موارد) وارد کنید.
پیستون را با فشار یکنواخت و آهسته فشار دهید تا کل دوز تزریق شود. فشار ناگهانی یا سریع ممکن است درد را افزایش دهد یا منجر به برگشت دارو شود.
پس از تزریق، پیستون را برای چند ثانیه نگه دارید (مثلاً 5–10 ثانیه) تا از نشت انسولین جلوگیری شود.
توجه به دقت دوز
دقت در اندازهگیری واحدهای انسولین در سرنگ یا قلم بسیار مهم است؛ اشتباه در یک یا چند واحد میتواند منجر به هیپوگلی سمیا یا هایپرگلیسمی شود. از چکلیست و دوبار بررسی استفاده کنید.
.
مراقبت بعد ازبیرون آوردن سوزن و مراقبت از محل تزریق به کاهش عوارض موضعی کمک میکند.
نکات بلافاصله بعد از تزریق
نیدل سرنگ را بهصورت مستقیم و با سرعت یکنواخت بیرون بکشید.
مالیدن محل تزریق یا انجام ماهیچهگیری شدید بلافاصله بعد از تزریق توصیه نمیشود؛ این کار میتواند جذب را افزایش یا نامنظم کند و درد را تشدید کند.
اگر خونریزی مختصر رخ داد، با پنبهٔ تمیز فشار ملایم وارد کنید (نه ماساژ).
محل را بررسی کنید؛ قرمزی خفیف طبیعی است اما درد شدید، تورم یا ترشح نیاز به ارزیابی دارد.
دفع ایمن
سوزن و سرنگ را بلافاصله در ظرف ایمن (Sharps container) قرار دهید و از ریاستفاده یا رهاسازی خطرناک اجتناب کنید.
به کاهش عوارض موضعی کمک میکند.
.
برچسبگذاری: ویالها یا قلمها را با نام بیمار، تاریخ باز شدن و دوز معمول علامتگذاری کنید.
چکلیست: یک چکلیست سهمرحلهای قبل از تزریق (بررسی نام، نوع انسولین/غلظت، دوز) تهیه و اجرا کنید.
دوبار بررسی: در محیطهای خانگی یا بالینی، مخصوصاً برای دوزهای جدید یا تغییریافته، از یک نفر دیگر برای تأیید دوز کمک بگیرید.
ثبت تاریخ و محل: دفترچهٔ تزریق داشته باشید تا الگوهای جذب یا واکنشها را پیگیری کنید.
این نکات ساده میتوانند بهطور معنیداری احتمال خطا را کاهش دهند و ایمنی بیمار را افزایش دهند.
.
در این مقاله بررسی شد که چرا آموزش صحیح تزریق مهم است و چگونه شناخت انواع انسولین، آمادهسازی سرنگ انسولین و بررسی تاریخ انقضا، انتخاب محل مناسب (شکم، ران، باسن، پشت بازو)، تکنیک تزریق با فشار آهسته پیستون، مراقبت صحیح پس از تزریق و استفاده از چکلیست و مستندسازی میتواند ایمنی و دقت دوز را تضمین کند.
.
فروشگاه مینا سرنگ بهعنوان تأمینکنندهٔ تجهیزات تزریقی، میتواند در دسترسی به سرنگهای سازگار با استانداردهای ایمنی، ظروف جمعآوری پسماند تیز و بستههای آموزشی نقش داشته باشد.
پیشنهاد میشود هنگام تهیه اقلام، به وجود گواهی کیفیت، تاریخ انقضای واضح و راهنمای استفاده توجه شود تا فرایند آموزندهتری برای بیمار و خانواده فراهم گردد.
