تزریق اپینفرین در شوک آنافیلاکسی باید سریع و دقیق انجام شود. بهترین محل تزریق، میانی جانبی ران بهصورت داخل عضله (IM) است. دوز بزرگسالان معمولاً 0.3–0.5 میلیگرم و در کودکان حدود 0.01 mg/kg است.
ابتدا پوست را تمیز کرده، سپس سرنگ یا اتواینژکتور را با زاویه ۹۰ درجه وارد عضله میکنند و دارو را بهآرامی تزریق میکنند. در صورت عدم پاسخ، تزریق مجدد هر ۵–۱۵ دقیقه مجاز است.
پس از تزریق، بیمار باید تحت پایش تنفس، فشار خون و سطح هوشیاری قرار گیرد و در صورت نیاز اقدامات حمایتی تکمیلی مانند مایعات و داروهای کمکی انجام شود. این تکنیک ساده اما سریع میتواند جان بیمار را نجات دهد.
راهنمایی های بینالمللی و ملی، میانتنهٔ خارجی و میانی ران (mid-anterolateral thigh) را بهعنوان بهترین محل تزریق داخل عضله (IM) اپینفرین در انافیلاکسی تعیین کردهاند. این محل به دلیل برداشت سریعتر دارو از عضله و دسترسی آسان (حتی روی لباس) ترجیح داده میشود؛ تزریق در بافت زیرجلدی یا در ناحیهٔ گلوتئال توصیه نمیشود زیرا جذب کندتر یا ریسک آسیب عروقی عصبی بیشتری دارد.
تزریق صحیح اپینفرین میتواند جان بیمار را نجات دهد، بنابراین رعایت تکنیک، انتخاب محل مناسب، حجم و دوز صحیح اهمیت حیاتی دارد. این بخش شامل آمادهسازی، تزریق واقعی، استفاده از اتواینژکتور، و نکات ایمنی پس از تزریق است.
شناسایی دارو و غلظت:
برای بزرگسالان و کودکان، اپینفرین با غلظت 1:1000 (1 mg/mL) مناسب تزریق IM است.توجه داشته باشید که دوزها و واحدهای دارو متفاوتند؛ خطا در غلظت میتواند خطرناک باشد.
.
بررسی وضعیت بیمار:
بیمار را در موقعیتی قرار دهید که جریان خون حفظ شود. معمولاً نیمهنشسته یا درازکش با بالا گذاشتن پاها توصیه میشود، مگر مشکلات تنفسی شدید.دسترسی سریع به راههای هوایی و تجهیزات اورژانسی (اکسیژن، مانیتورینگ، تجهیزات تزریق اضافی) آماده باشد.
.
آماده کردن سرنگ یا اتواینژکتور:
اگر از سرنگ استفاده میکنید، حجم مناسب (0.3–0.5 mL بزرگسالان، 0.01 mg/kg کودکان) را بکشید و حباب هوا را خارج کنید.اتواینژکتور را بر اساس دستورالعمل سازنده آماده کنید، بدون اینکه سوزن قبل از تماس با پوست خارج شود.
.
بهترین محل تزریق: قسمت بیرونی و میانی ران و دلایل انتخاب این محل جذب سریعتر دارو نسبت به ناحیه باسن یا زیرجلدی و دسترسی آسان حتی روی لباس. کاهش ریسک آسیب عصبی یا عروقی.
مراحل آمادهسازی محل:
پوست را با پنبه الکل تمیز کنید و بگذارید خشک شود.
ران بیمار را با دست ثابت کنید تا حین تزریق حرکت نکند.
از هرگونه تزریق در بافت چربی زیرجلدی یا باسن خودداری کنید.
.
زاویه ورود: سوزن باید تقریباً ۹۰ درجه نسبت به پوست وارد شود تا دارو وارد عضله شود.
تزریق دارو: پیستون سرنگ را بهآرامی فشار دهید و دارو را به طور کامل وارد عضله کنید.
پس از تزریق: سوزن را با زاویهٔ مناسب خارج کنید و محل تزریق را برای چند ثانیه فشار دهید تا خونریزی مختصر جلوگیری شود.
نکته: اگر از اتواینژکتور استفاده میکنید، آن را محکم روی ران فشار دهید و به مدت توصیهشده (معمولاً ۳–۱۰ ثانیه) نگه دارید، سپس رها کنید.
.
بزرگسالان: 0.3–0.5 mg IM
کودکان: 0.01 mg/kg تا سقف 0.3–0.5 mg
تکرار دوز: در صورت عدم پاسخ، تزریق مجدد هر ۵–۱۵ دقیقه مجاز است. بعضی بیماران ممکن است بیش از یک دوز نیاز داشته باشند.
همیشه قبل از تزریق دوم، وضعیت بیمار (فشار خون، تنفس، علائم بالینی) بررسی شود.
.
هرگونه تأخیر میتواند عوارض جدی ایجاد کند. جلوگیری سوزن را به هیچ عنوان به سمت خود یا دیگران نگیرید. پایش بیمار: فشار خون، ضربان قلب، تنفس و سطح هوشیاری باید مانیتور شود. آماده بودن برای اکسیژن، مایعات و داروهای کمکی مانند آنتیهیستامینها باید در دسترس باشند.
.
در بزرگسالان اتواینژکتور 0.3 mg، در کودکان 0.15 mg معمولاً کافی است. اتواینژکتورها برای استفاده سریع طراحی شدهاند؛ پس از فشار دادن روی ران، دستگاه را تا زمان توصیهشده نگه دارید. اتواینژکتورها را دور از گرما و نور مستقیم و در دسترس نگه دارید و تاریخ انقضای آنها را بررسی کنید.
حتی پس از بهبود علائم، بیمار باید به مرکز درمانی منتقل شود. ممکن است واکنش دوفازی رخ دهد؛ بنابراین حداقل ۴–۶ ساعت نظارت پس از تزریق توصیه میشود. داروهای حمایتی مانند اکسیژن، مایعات و برونکودیلاتورها میتوانند تکمیلی باشند، اما درمان اصلی همان اپینفرین است.
در صورت شک یا تشخیص انافیلاکسی، تزریق اپینفرین باید فوراً انجام شود؛ تأخیر میتواند با عوارض جدی همراه باشد.
دوزها: بزرگسالان معمولاً 0.3 تا 0.5 میلیگرم (0.3–0.5 mL از 1 mg/mL) IM، کودکان دوز وزنی حدود 0.01 mg/kg تا حداکثر 0.3–0.5 mg توصیه میشود. اتواینژکتورها معمولاً در دو اندازهٔ رایج 0.15 mg (کودکان) و 0.3 mg (بزرگسالان) عرضه میشوند.
تکرار دوز: در بیمارانی که پاسخ کافی ندارند، تکرار دوز IM هر ۵ تا ۱۵ دقیقه ممکن است لازم باشد؛ برخی بیماران بیش از یک دُز نیاز دارند. مطالعات و گزارشها نشان دادهاند که حدود ۱۰–۲۰٪ بیماران ممکن است بیش از یک دوز نیاز داشته باشند.
.
اشتباهات دارویی در شرایط اورژانسی میتواند پیامدهای خطرناکی داشته باشد؛ در ادامه راههایی عملی برای کاهش خطا ارائه شده است.
آموزش عمومی و تمرین با اتواینژکتور برای بیماران حساس و همراهان آنان.
در مراکز درمانی، الگوریتمهای ساده و تابلوهای راهنما برای تشخیص سریع انافیلاکسی نصب کنید.
آشنایی با تفاوت بین غلظتها و واحدها (مثلاً 1:1000 = 1 mg/mL).
همیشه دوز بزرگسال و دوز کودکان را از قبل محاسبه یا از جداول مستند استفاده کنید.
از تزریق زیرجلدی یا در نقاط نامناسب (مثلاً گلوتئال) اجتناب کنید؛ تزریق عضلانی در ران سریعترین جذب را فراهم میکند.
در داروخانهها و بخشهای اورژانس، اپینفرین را با برچسب واضح نگهداری کنید.
اتواینژکتورها و آمپولها باید در دسترس و تاریخدار باشند؛ از تاریخ انقضاء گذشته استفاده نکنید.
.
اپینفرین 1:1000 (1 mg/mL) برای تزریق IM در انافیلاکسی بهکار میرود.
سرنگ 1 mL برای دقت در حجم کشیدن دارو مناسب است.
سوزن برای تزریق IM در بزرگسالان معمولاً سوزن 25 mm (1 اینچ) مناسب است؛ در افراد بسیار چاق یا شرایط خاص باید سوزن طولانیتر استفاده شود. در نوزادان و شیرخواران سوزن کوتاهتر مناسب است.
تنفس و راه هوایی:
بررسی میزان تنفس، صدای خسخس و استفاده از عضلات کمکی.
در صورت دشواری تنفس، اکسیژن و در صورت نیاز تهویه کمکی فراهم شود.
فشار خون و ضربان قلب:
افت فشار یا تپش قلب غیرطبیعی ممکن است نشاندهنده نیاز به مایعات یا تزریق مجدد اپینفرین باشد.
پایش مداوم فشار خون و نبض ضروری است.
سطح هوشیاری و علائم عمومی:
سرگیجه، ضعف، گیجی یا بیحالی ممکن است نشاندهنده افت فشار خون یا بازگشت علائم باشد.
توصیه: حداقل ۴–۶ ساعت پایش پس از بهبود اولیه، مخصوصاً در بیمارانی که بیش از یک دوز دریافت کردهاند یا سابقه واکنش دوفازی دارند.
مایعات وریدی (IV fluids): در صورت افت فشار خون، حمایت همودینامیک با مایعات وریدی ضروری است.
داروهای کمکی:
آنتیهیستامینها: کاهش خارش و کهیر (تکمیلی، جایگزین اپینفرین نیست).
کورتیکواستروئیدها: ممکن است از واکنش دوفازی پیشگیری کنند، اما اثر فوری ندارند.
برونکودیلاتورها: برای بهبود برونکواسپاسم در صورت نیاز.
حدود ۱۰–۲۰٪ بیماران ممکن است ۱–۲ ساعت بعد یا تا ۲۴ ساعت پس از بهبود اولیه، دوباره علائم را نشان دهند.
حتی پس از بهبود علائم اولیه، نظارت پزشکی ضروری است.
در صورت بازگشت علائم، تزریق مجدد اپینفرین ممکن است لازم شود.
ثبت زمان، دوز و محل تزریق اپینفرین.
ثبت علائم بالینی و پاسخ بیمار به درمان.
ثبت دوزهای تکراری در صورت نیاز برای مراجعه بعدی و ارزیابی ایمنی بیمار.
حتی در صورت بهبود کامل علائم، بیمار باید به مرکز درمانی منتقل شود.
ارزیابی کامل بالینی، مانیتورینگ فشار خون و اکسیژن و اقدامات حمایتی تکمیلی در بیمارستان انجام میشود.
.
فروشگاه مینا سرنگ بهعنوان یکی از تأمینکنندگان معتبر تجهیزات تزریقی، نقش مهمی در دسترسی به سرنگها، سوزنها و اتواینژکتورهای استاندارد دارد. انتخاب تجهیزات مناسب، مانند سرنگ 1 mL با سوزن مناسب یا اتواینژکتور با دوز صحیح، بخشی از فرایند ایمنسازی تزریق اپینفرین است.
علاوه بر کیفیت، قیمت سرنگ و قیمت سرسوزن در انتخاب تجهیزات نقش مهمی دارد، بهویژه برای مراکز درمانی و افراد خانواده که نیازمند دسترسی سریع و مستمر به اقلام ضروری هستند. فروشگاه مینا سرنگ با ارائه محصولات استاندارد و متنوع، امکان انتخاب تجهیزات با کیفیت مناسب و قیمت منطقی را فراهم میکند.
.
تزریق سریع و صحیح اپینفرین در شوک آنافیلاکسی میتواند جان بیمار را نجات دهد. بهترین محل تزریق، میانی-جانبی ران (mid-anterolateral thigh) است و دوز بزرگسالان معمولاً 0.3–0.5 میلیگرم IM، و کودکان 0.01 mg/kg است. در صورت عدم پاسخ، تزریق مجدد هر ۵–۱۵ دقیقه مجاز است.
پس از تزریق، پایش دقیق وضعیت تنفسی، فشار خون و سطح هوشیاری ضروری است و بیمار حتی پس از بهبود علائم اولیه باید تحت نظارت پزشکی باقی بماند. اقدامات تکمیلی شامل مایعات وریدی، داروهای کمکی و مدیریت واکنش دوفازی هستند.
