واکسن زونا واکسنی است برای پیشگیری از زونا (herpes zoster) که در اثر فعالشدن مجدد ویروس واریسلا-زوستر (عامل آبلهمرغان) ایجاد میشود. واکسن با تقویت ایمنی بدن احتمال ابتلا و شدت عوارض (مثل درد عصبی پس از زونا) را کاهش میدهد.
مرکز کنترل بیماریها (CDC) توصیه میکند که بزرگسالان از ۵۰ سال به بالا دو دوز واکسن نوترکیب زوستر (Shingrix) را دریافت کنند و برخی بزرگسالان ۱۹ ساله و بالاتر با سیستم ایمنی ضعیف نیز واجد دریافت آن هستند.
.
زونا (Herpes Zoster) یک بیماری ویروسی دردناک و نسبتاً شایع است که در اثر فعال شدن مجدد ویروس واریسلا-زوستر به وجود میآید؛ همان ویروسی که در کودکی باعث ابتلا به آبله مرغان میشود.
پس از بهبودی از آبله مرغان، ویروس در سلولهای عصبی بدن خفته باقی میماند و سالها بعد در شرایطی مانند کاهش سیستم ایمنی یا استرس شدید، دوباره فعال میشود و این بار به شکل زونا بروز میکند.
ویژگی بارز این بیماری، بروز تاولهای دردناک و سوزاننده روی پوست است که اغلب بهصورت نواری یا کمربندی در یک سمت بدن ظاهر میشوند.
همین ظاهر خاص، دلیل نامگذاری آن به “زونا” (به معنای کمربند) است.
.
با افزایش سن، بهویژه بعد از ۵۰ سالگی، قدرت سیستم ایمنی بدن کاهش مییابد و احتمال بروز زونا بیشتر میشود.
بر اساس تحقیقات، تقریباً یکسوم افراد در طول زندگی خود حداقل یک بار به زونا مبتلا میشوند.
تزریق واکسن زونا بهطور قابلتوجهی:
خطر ابتلا به زونا را کاهش میدهد.
شدت و مدت علائم بیماری را کمتر میکند.
از بروز عارضه جدی نورالژی پس از هرپس (Postherpetic Neuralgia) جلوگیری میکند؛ این عارضه با دردهای عصبی طولانیمدت همراه است که حتی پس از بهبود ضایعات پوستی ادامه مییابد.
واکسنی که امروزه به عنوان استاندارد جهانی برای پیشگیری از زونا استفاده میشود، شینگریکس (Shingrix) نام دارد.
این واکسن از نوع غیرفعال و نوترکیب است، به این معنا که حاوی ویروس زنده نیست و در نتیجه حتی برای افراد با سیستم ایمنی ضعیف نیز قابل استفاده است.
شینگریکس با تحریک سیستم ایمنی، بدن را آماده مقابله با ویروس واریسلا-زوستر در صورت فعال شدن دوباره میکند.
.
واکسن شینگریکس باید به صورت عضلانی (Intramuscular) تزریق شود؛ معمولاً در ناحیه دلتوئید (بازوی فوقانی).
تزریق زیرجلدی برای این واکسن توصیه نمیشود، هرچند اگر اشتباهاً زیرجلدی تزریق شود، همچنان معتبر تلقی میشود.
واکسن در دو دوز تجویز میشود:
دوز اول در زمان صفر
دوز دوم بین ۲ تا ۶ ماه بعد از دوز اول
در افراد با سیستم ایمنی ضعیف، ممکن است دوز دوم زودتر (۱ تا ۲ ماه بعد) تزریق شود.
شاید بخوانید: تزریق عضلانی چیست؟
.
بزرگسالان بالای ۵۰ سال (حتی اگر قبلاً زونا یا آبله مرغان داشتهاند).
افراد ۱۹ سال به بالا که به دلیل بیماری یا داروهای تضعیفکننده سیستم ایمنی، بیشتر در معرض خطر هستند.
افراد با سابقه واکنش آلرژیک شدید به ترکیبات واکسن.
زنان باردار (تزریق باید به بعد از بارداری موکول شود).
افرادی که در حال حاضر عفونت فعال یا تب بالا دارند (تزریق باید به تعویق بیفتد).
.
مانند هر واکسن دیگری، شینگریکس نیز ممکن است عوارضی موقت ایجاد کند، از جمله:
درد، قرمزی یا تورم در محل تزریق
خستگی و بیحالی
سردرد و تب خفیف
درد عضلانی یا لرز
حالت تهوع
این علائم معمولاً طی ۲ تا ۳ روز برطرف میشوند و نشانه طبیعی واکنش بدن به واکسن هستند.
.
مطالعات نشان دادهاند که واکسن شینگریکس:
در افراد بالای ۵۰ سال، بیش از ۹۰٪ در پیشگیری از زونا مؤثر است.
حتی در افراد بالای ۷۰ سال نیز تا ۸۵٪ کارایی دارد.
اثر محافظتی آن حداقل تا ۱۰ سال باقی میماند.
.
گاهی زونا با تبخال ساده اشتباه گرفته میشود.
هر دو بیماری ناشی از ویروسهای خانواده هرپس هستند، اما عاملشان متفاوت است:
زونا: ناشی از ویروس واریسلا-زوستر
تبخال لب یا تناسلی: ناشی از ویروس هرپس سیمپلکس
بنابراین واکسن زونا فقط در برابر زونا و عوارض آن محافظت ایجاد میکند، نه در برابر تبخال.
واکسن شینگریکس حاوی بخشی از پروتئین سطحی ویروس و یک ماده کمکی (Adjuvant) است که سیستم ایمنی بدن را فعال میکند.
این ترکیب باعث میشود بدن آنتیبادیهای اختصاصی تولید کرده و در صورت مواجهه با ویروس واقعی، به سرعت آن را مهار کند.
.
در دوران بارداری تزریق واکسن توصیه نمیشود.
در دوران شیردهی، تاکنون خطری برای نوزاد گزارش نشده اما همچنان باید با پزشک مشورت کرد.
.
با توجه به اینکه بیشترین شیوع زونا در سنین بالا رخ میدهد، تزریق واکسن شینگریکس برای سالمندان اهمیت زیادی دارد.
البته اثر واکسن در افراد بالای ۸۰ سال کمی کاهش مییابد، اما همچنان توصیه میشود.
.
پس از تزریق بهتر است محل تزریق ماساژ داده نشود.
مصرف مایعات کافی و استراحت به کاهش علائم کمک میکند.
در صورت بروز تب شدید یا واکنش آلرژیک نادر، باید فوراً به پزشک مراجعه کرد.
.
یکی از نکات بسیار مهم در تزریق هر نوع واکسن، استفاده از تجهیزات یکبارمصرف و استریل است.
سرنگها و ستهای تزریق باید کیفیت بالا داشته باشند تا خطر انتقال عفونت یا نشت دارو به حداقل برسد.
در ایران، شرکتهای معتبر معدودی هستند که توانستهاند با رعایت کامل استانداردهای بینالمللی، سرنگهای یکبارمصرف را با کیفیت بالا تولید کنند.
یکی از این برندها که در سالهای اخیر جایگاه ویژهای پیدا کرده است، مینا سرنگ است.
.
شرکت مینا سرنگ رودسر از سال ۱۳۷۹ با تمرکز بر تولید انواع سرنگ یکبارمصرف پزشکی فعالیت میکند و امروز بهعنوان یکی از نامهای قابل اعتماد در این حوزه شناخته میشود.
استفاده از مواد اولیه مرغوب، فناوری روز دنیا، بستهبندی ایمن و طراحی استاندارد باعث شده محصولات میناسرنگ انتخاب اول بسیاری از مراکز درمانی و داروخانهها باشد.
وقتی صحبت از واکسنی مانند شینگریکس به میان میآید که باید بهصورت عضلانی تزریق شود، اهمیت سرنگ مناسب دوچندان میشود.
انتخاب یک سرنگ با کیفیت بالا، نهتنها تجربه تزریق راحتتری برای بیمار رقم میزند بلکه دقت تزریق و ایمنی فرآیند را تضمین میکند.
به همین دلیل است که بسیاری از متخصصان حوزه سلامت، در تزریق واکسنهایی مانند زونا، استفاده از سرنگهای استاندارد مینا سرنگ را بهعنوان گزینهای مطمئن توصیه میکنند.
برای کسب اطلاعات بیشتر خرید سر سوزن تزریق و خرید سرنگ با مشاوران ما تماس بگیرید.
