اسکالپ وین (Scalp vein) (❌تلفظ اشتباه: اسکالوین) یک ابزار پزشکی یکبارمصرف و استریل است که برای تزریق وریدی مایعات، داروها یا خون و همچنین خونگیری طراحی شده است. همچنین نام سوزن پروانهای یا ست تزریق بالدار نیز به دلیل وجود دو بال انعطافپذیر در دو طرف سوزن به این ابزار داده شده که به کاربر کمک میکند سوزن را با دقت وارد رگ کند.
این ابزار معمولاً برای دسترسی کوتاهمدت به رگهای سطحی استفاده میشود و در مقایسه با کاتترهای وریدی (مانند آنژیوکت) برای تزریقهای طولانیمدت مناسب نیست. اسکالپ وین از مواد گرید پزشکی مانند استیل ضدزنگ برای سوزن و پلیوینیل کلرید (PVC) غیرسمی برای لوله و بالها ساخته شده تا ایمنی بیمار را تضمین کند.
اهمیت اسکالپ وین در توانایی آن برای دسترسی به رگهای کوچک یا شکننده با حداقل درد و آسیب است. این ابزار در شرایطی که نیاز به تزریق دقیق دارو، سرمتراپی، یا نمونهگیری خون با کیفیت بالا باشد، کاربرد دارد.
طراحی سوزن کوتاه و زاویهدار آن، همراه با لوله انعطافپذیر، امکان مانور بیشتر و راحتی بیمار را فراهم میکند. اسکالپ وین در سایزهای مختلف (گیج 18 تا 27) و با کدگذاری رنگی عرضه میشود تا شناسایی سایز مناسب برای هر بیمار آسان باشد.
اجزای تشکیل دهنده اسکالپ وین
اسکالپ وین از اجزای استانداردی تشکیل شده که هر یک نقش خاصی در عملکرد ایمن و موثر آن دارند. این اجزا با دقت طراحی شدهاند تا هم برای کادر درمان و هم برای بیمار راحتی و ایمنی را فراهم کنند:
سوزن: سوزن اسکالپ وین از استیل ضدزنگ پزشکی ساخته شده و طول آن معمولاً بین 19 تا 25 میلیمتر (0.75 تا 1 اینچ) است. این سوزن با پوشش سیلیکونی و برش سهگانه (Triple Bevel) طراحی شده تا ورود به رگ با حداقل درد و آسیب انجام شود. سایز سوزن با واحد گیج (Gauge) مشخص میشود، بهطوری که عدد بالاتر نشاندهنده سوزن نازکتر است (مثلاً گیج 25 نازکتر از گیج 19).
بالهای پروانهای: دو بال انعطافپذیر از جنس PVC در دو طرف سوزن قرار دارند که به کادر درمان امکان میدهند سوزن را بین انگشت شست و اشاره نگه داشته و با دقت وارد رگ کنند. این بالها پس از ورود سوزن با چسب پزشکی روی پوست ثابت میشوند. بالها با رنگهای استاندارد کدگذاری شدهاند (مثلاً سبز برای گیج 21، آبی برای گیج 23) تا سایز سوزن بهراحتی شناسایی شود.
لوله انعطافپذیر: لولهای شفاف و نرم به طول 20 تا 35 سانتیمتر که سوزن را به کانکتور متصل میکند. این لوله از PVC پزشکی ساخته شده و امکان مشاهده جریان خون یا مایع تزریقی را فراهم میکند. انعطافپذیری لوله از تحریک پوست یا رگ جلوگیری کرده و حرکات جزئی بیمار را تحمل میکند.
کانکتور (اتصالدهنده): بخش انتهایی اسکالپ وین که به سرنگ، ست سرم، لوله خلأ یا سهراهی متصل میشود. این کانکتور معمولاً از نوع لوئرلاک است که اتصال ایمن و بدون نشتی را تضمین میکند. درپوش محافظ روی کانکتور از آلودگی جلوگیری میکند.
مکانیزم ایمنی (در مدلهای جدید): برخی اسکالپ وینها دارای قفل کشویی یا مکانیزم ایمنی هستند که پس از استفاده، سوزن را پوشش داده و از آسیبهای تصادفی یا استفاده مجدد جلوگیری میکند. این ویژگی خطر انتقال بیماریهای عفونی مانند هپاتیت یا HIV را کاهش میدهد.
تمام اجزای اسکالپ وین با گاز اتیلن اکساید استریل شده و در بستهبندیهای شفاف و مقاوم عرضه میشوند تا از سلامت محصول تا لحظه استفاده اطمینان حاصل شود.
.
تفاوت آنژیوکت با اسکالپ وین
آنژیوکت و اسکالپ وین هر دو ابزار پزشکی برای تزریقات وریدی هستند، اما تفاوتهای مهمی دارند. آنژیوکت یک سوزن توخالی همراه با کاتتر است که پس از ورود به رگ، سوزن خارج شده و کاتتر داخل ورید باقی میماند، بنابراین برای تزریقات طولانیمدت و مداوم مناسب است.
در مقابل، اسکالپ وین دارای یک سوزن ثابت و بالهای انعطافپذیر برای کنترل بهتر تزریق است و معمولاً برای تزریقات کوتاهمدت و مواردی مانند خونگیری یا تزریقات دارویی در کودکان و افراد با رگهای حساس استفاده میشود. انتخاب بین این دو، به نوع درمان، نیاز بیمار و شرایط تزریق بستگی دارد.
به دلیل دقت بالا و طراحی مناسب، در طیف وسیعی از کاربردهای پزشکی خرید اسکالپ وین توصیه و استفاده میشود:
خونگیری (فلبوتومی): اسکالپ وین برای نمونهگیری خون در آزمایشهای تشخیصی، اهدا خون یا پایش سطح قند خون در بیماران دیابتی کاربرد دارد. سوزن نازک آن خطر تخریب گلبولهای قرمز (همولیز) را کاهش داده و کیفیت نمونه خون را حفظ میکند.
تزریق وریدی کوتاهمدت: برای تزریق داروهایی مانند آنتیبیوتیکها، ضددردها یا مایعات (مانند سرم نمکی یا دکستروز) در بیماران سرپایی یا اورژانسی استفاده میشود. اسکالپ وین به ست سرم متصل شده و تزریق را بهصورت کنترلشده انجام میدهد.
بیماران با رگهای شکننده: افرادی که به دلیل شیمیدرمانی، بیماریهای کلیوی، تالاسمی یا هموفیلی رگهای شکننده دارند، از اسکالپ وین بهره میبرند، زیرا سوزن ظریف آن آسیب کمتری به رگ وارد میکند.
کودکان و نوزادان: اسکالپ وین به دلیل سوزن کوتاه و نازک، برای رگگیری در کودکان و نوزادان که رگهای کوچک و ظریفی دارند، ایدهآل است.
شیمیدرمانی و تغذیه وریدی: در برخی موارد، برای تزریق داروهای شیمیدرمانی یا تغذیه وریدی (Parenteral Nutrition) استفاده میشود.
پزشکی تسکینی: برای مدیریت درد در بیماران تحت مراقبت خانگی که نیاز به تزریق مداوم داروهای مسکن دارند.
جراحیهای زیبایی: اسکالپ وین در جراحیهای پلاستیک برای تزریق محلولهای نمکی بهعنوان منبسطکننده بافت، تخلیه مایعات یا عفونت، و حتی بهعنوان تورنیکه موقت برای انگشت یا آلت تناسلی استفاده میشود.
انواع سایز اسکالپ وین
اسکالپ وین در سایزهای مختلف (گیج 18 تا 27) تولید میشود که هر سایز با رنگ خاصی کدگذاری شده و کاربرد خاصی دارد در ادامه به معرفی انواع اسکالپ وین می پردازیم:
گیج 19 (سفید): سوزن ضخیم برای تزریق حجم زیاد دارو یا خونگیری در بزرگسالان با رگهای درشت.
گیج 20 (زرد): برای تزریق دارو یا خونگیری در بزرگسالان.
گیج 21 (سبز): برای تزریق دارو به افرادی با رگهای متوسط تا درشت.
گیج 22 (مشکی): برای تزریق دارو به بزرگسالان یا کودکان بزرگتر.
گیج 23 (آبی): برای تزریق دارو یا خونگیری در کودکان.
گیج 25 (نارنجی): برای خونگیری یا تزریق دارو به نوزادان، کودکان یا افراد مسن.
گیج 27 (خاکستری): برای تزریق دارو به بیماران شیمیدرمانی، تالاسمی یا کلیوی با رگهای بسیار نازک.
سایزهای بالاتر (مثلاً گیج 27) به دلیل نازک بودن سوزن، خطر همولیز را افزایش میدهند و برای خونگیری حجم بالا مناسب نیستند.
اسکالپ وین سبز یک سوزن پروانهای پزشکی برای تزریق وریدی یا خونگیری است که به دلیل بالهای سبزرنگ و سوزن نازک، برای رگهای متوسط تا درشت مناسب است. رنگ سبز نشاندهنده سایز گیج 21 است.
.
مزایای استفاده از اسکالپ وین
اسکالپ وین به دلیل طراحی منحصربهفرد، مزایای متعددی دارد:
درد کمتر: سوزن کوتاه و سیلیکونی با زاویه کم، ورود به رگ را با حداقل درد و آسیب انجام میدهد.
دسترسی به رگهای دشوار: مناسب برای رگهای کوچک، شکننده یا اسپاستیک در دست، پا، مچ یا پوست سر.
کاهش همولیز: در خونگیری، خطر تخریب گلبولهای قرمز کمتر است.
راحتی بیمار: لوله انعطافپذیر و بالهای نرم، تحریک پوست را کاهش داده و حرکات جزئی بیمار را تحمل میکند.
دقت بالا: بالهای پروانهای امکان جایگذاری دقیق سوزن را فراهم میکنند.
ایمنی: مکانیزمهای ایمنی در مدلهای جدید، خطر آسیبهای سوزنی و انتقال عفونت را کاهش میدهند.
معایب استفاده از اسکالپ وین
با وجود مزایا، اسکالپ وین محدودیتهایی نیز دارد:
سرعت پایین خونگیری: سوزن نازک در سایزهای بالاتر (مثلاً گیج 25 یا 27) خونگیری را کند میکند، که در شرایط اورژانسی یا نیاز به حجم زیاد خون مشکلساز است.
نامناسب برای تزریق طولانیمدت: به دلیل ثابت ماندن سوزن در رگ، برای تزریقهای بیش از چند ساعت مناسب نیست و ممکن است باعث پارگی رگ شود.
نیاز به مهارت: استفاده صحیح نیازمند آموزش و تجربه است تا از آسیب به رگ جلوگیری شود.
حساسیت به حرکت: حرکت بیمار ممکن است باعث خروج سوزن یا پارگی رگ شود.
.
تولیدکننده اسکالپ وین
شرکت مینا سرنگ رودسر، از پیشتازان تولید سرنگهای یکبار مصرف پزشکی در ایران، فعالیت خود را از سال 1379 آغاز کرده است. با تکیه بر فناوری روز دنیا و بهرهگیری از مواد اولیه مرغوب، این شرکت نهتنها محصولات پزشکی باکیفیتی را به بازار داخلی عرضه کرده، بلکه توانسته نیمنگاهی به بازارهای خارجی داشته باشد.
اسکالپ وین تولید شده توسط مینا سرنگ، با طراحی منحصربهفرد و طبق آخرین استانداردهای جهانی، نمایانگر تعهد این شرکت به ارتقای کیفیت خدمات سلامت است.شرکت مینا سرنگ رودسر، از پیشتازان تولید سرنگهای یکبار مصرف پزشکی در ایران، فعالیت خود را از سال 1379 آغاز کرده است.
من فارغ التحصیل مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد مهندسی پزشکی هستم. و در حال حاضر مشغول به تحقیق و نویسندگی محتواهای مرتبط با تجهیزات پزشکی به صورت عامیانه برای عموم افراد جامعه هستم.
