سرنگ گاواژ که به سرنگ گاوی نیز معروف است، یکی از ابزارهای پزشکی پرکاربرد در مراقبتهای بیمارستانی و خانگی است که بیشتر برای تغذیه بیماران از طریق لوله (گاواژ یا NGT) و همچنین شستوشوی لولههای پزشکی و کاتترها استفاده میشود. این نوع سرنگ که معمولاً بدون سوزن است، به جای تزریق مستقیم، برای وارد کردن یا خارج کردن مایعات از بدن طراحی شده است.
سرنگ گاواژ در مواقعی استفاده میشود که بیمار قادر به خوردن، بلع یا مصرف دارو از طریق دهان نیست. این بیماران ممکن است به دلایل مختلفی مانند سکته مغزی، بیماریهای عصبی، عملهای جراحی گوارشی، یا حتی اختلالات روانی مانند بیاشتهایی یا پرخوری عصبی نیاز به تغذیه از طریق لوله داشته باشند. به همین دلیل، این سرنگ نقش کلیدی در تضمین تغذیه و سلامت بیمار ایفا میکند.
.
استفاده از سرنگ گاواژ فراتر از یک روش تغذیه ساده است. این ابزار به پرستاران، پزشکان و حتی مراقبان خانگی کمک میکند تا مایعات مغذی، داروها یا ترکیبات درمانی را به راحتی وارد بدن بیمار کنند یا مایعات اضافی یا سمی را از بدن خارج سازند.
در شرایط بحرانی مانند مسمومیت دارویی، سرنگ گاواژ میتواند نقش نجاتدهندهای داشته باشد. همچنین در شرایطی مانند مراقبت از نوزادان نارس یا سالمندانی که دچار زوال عقل شدهاند، سرنگ گاواژ ابزار اصلی برای تأمین نیازهای تغذیهای بدن است. بدون این وسیله ساده ولی حیاتی، بسیاری از بیماران از دریافت مواد مغذی و داروهای حیاتی محروم میمانند.
انواع سرنگ گاوی (گاواژ) بسته به طراحی، ظرفیت و هدف استفاده در انواع مختلفی تولید میشوند در ادامه به معرفی برخی از آنها و کاربردشان می پردازیم:
این سرنگ با یک کانال منفرد طراحی شده که امکان انتقال مستقیم مایعات یا دارو به معده را فراهم میکند. ساختار ساده آن باعث راحتی استفاده و کاهش ناراحتی بیمار میشود.
در بیمارستانها و مراقبتهای خانگی برای تغذیه بیماران از طریق لوله معده (NGT) یا پگ و همچنین شستوشوی لولههای پزشکی به کار میرود.
این سرنگ دارای دو کانال است: یکی برای تزریق مایعات و دیگری برای مکش ترشحات یا جلوگیری از خلأ. طراحی پیچیدهتر آن برای موارد پزشکی تخصصی مناسب است. در جراحیهای گوارشی، درمان مسمومیتها یا مدیریت بیمارانی که نیاز به تغذیه و تخلیه همزمان معده دارند، استفاده میشود.
سرنگهای فلزی قابل استفاده مجدد هستند و با استریلسازی در اتوکلاو برای مصارف بعدی آماده میشوند. این نوع به دلیل دوام بالا در گذشته رایج بود. امروزه بیشتر در دامپزشکی یا در شرایط خاص پزشکی برای تغذیه یا شستوشوی مثانه استفاده میشود، اما به دلیل ریسک عفونت کمتر رایج است.
ساخته شده از پلیپروپیلن گرید پزشکی، این سرنگها استریل و یکبار مصرف هستند و به دلیل ایمنی و هزینه پایین، پرطرفدارترین نوع سرنگ گاواژ هستند.
برای تغذیه بیماران از طریق سوند معده، شستوشوی کاتترها یا تزریق مایعات در دامپزشکی و سونوگرافی کاربرد دارند. امروزه رایجترین نوع سرنگ گاواژ یعنی سرنگ گاواژ 50 سی سی از جنس پلیپروپیلن شفاف و غیرحساسیتزا است و به صورت استریل و یکبار مصرف تولید میشود.
این سرنگ شامل بدنه و پیستون بدون گسکت است که هزینه تولید را کاهش داده و برای مصارف عمومی مناسب است. طراحی سادهای دارد. در مراقبتهای خانگی یا مراکز درمانی با بودجه محدود برای تغذیه بیماران یا شستوشوی لولههای پزشکی استفاده میشود.
این سرنگ با بدنه، پیستون و گسکت طراحی شده که انتقال روان مایعات را تضمین میکند. نوک مخروطی آن اتصال به سوند را آسانتر میکند. در بیمارستانها برای تغذیه دقیق بیماران، شستوشوی مثانه یا تخلیه ترشحات معده به دلیل دقت و کارایی بالا استفاده میشود.
این سرنگ با نوک بلند و باریک برای اتصال مستقیم به سوند یا لولههای پزشکی طراحی شده و انتقال مایعات را دقیقتر میکند. برای تغذیه بیماران با مشکلات بلع، شستوشوی زخمها یا کاتترها و همچنین در درمان مسمومیتها در منزل یا بیمارستان کاربرد دارد.
سرنگ گاواژ معمولاً در ظرفیتهای زیر موجود است:
انتخاب سایز مناسب بستگی به شرایط بیمار و حجم ماده غذایی یا دارویی دارد که باید وارد بدن شود. معمولاً برای تغذیه نوزادان یا بیماران حساس، از سایزهای کوچکتر استفاده میشود.
سرنگ گاواژ در طیف گستردهای از خدمات درمانی به کار گرفته میشود، از جمله:
.
.
در مقایسه با لولههای پیچیده یا دستگاههای تغذیه الکترونیکی، سرنگ گاواژ ابزاری ساده، کمهزینه و در عین حال مؤثر است. برای مراقبتهای خانگی، این سرنگ بهترین گزینه برای تغذیه کوتاهمدت یا موقت است. البته در تغذیه بلندمدت بیماران مزمن، استفاده از پمپهای تغذیه کنترلشده توصیه میشود.
.
ظرفیت 50 سیسی با بدنه مدرج تا 60 سیسی
طراحی سهتکه شامل سیلندر، پیستون و واشر سیلیکونی برای حرکت روان و بدون نشتی
استریل شده با گاز اتیلن اکساید برای حفظ ایمنی و بهداشت
دارای بدنه شفاف برای مشاهده دقیق محتویات و جلوگیری از ورود هوا
بدون سر سوزن، مناسب برای تغذیه از طریق لوله معده و تخلیه ترشحات
تولید شده از مواد اولیه باکیفیت و عاری از عوارض میکروبی
