تزریق عضلانی (Intramuscular Injection یا تزریق IM) روشی است که در آن دارو یا واکسن بهطور مستقیم به لایههای عمیق بافت عضلانی تزریق میشود. این روش به دلیل وجود شبکه گسترده عروق خونی در عضلات، امکان جذب سریع دارو به جریان خون را فراهم میکند.
برخلاف تزریق زیرجلدی که دارو در لایه چربی زیر پوست تزریق میشود، تزریق عضلانی به عضلات عمیقتر نفوذ میکند و برای داروهایی مناسب است که نیاز به اثرگذاری سریع یا حجم بیشتری دارند.
این روش در شرایط مختلفی مانند تجویز واکسنها (مثل واکسن آنفلوآنزا یا هپاتیت)، آنتیبیوتیکها، هورمونها و داروهای خاص برای بیماریهایی مثل دیابت یا آرتریت روماتوئید استفاده میشود.
یکی از دلایل محبوبیت تزریق عضلانی، توانایی آن در تحمل حجم بیشتری از دارو (معمولاً 1 تا 5 میلیلیتر) نسبت به تزریق زیرجلدی است.
علاوه بر این، برخی داروها در صورت مصرف خوراکی توسط اسید معده تخریب میشوند یا در تزریق وریدی ممکن است به رگها آسیب برسانند. در چنین مواردی، تزریق عضلانی گزینهای ایمن و مؤثر است. این روش نهتنها در بیمارستانها و کلینیکها، بلکه گاهی در خانه توسط خود بیمار یا با کمک مراقب انجام میشود، بهویژه برای افرادی که بهطور منظم نیاز به تزریق دارند.
بیشتر بخوانید: تزریق عضلانی یا وریدی
.
آمپول عضلانی برای تزریق دارو به عضلات بدن استفاده میشود تا دارو بهسرعت جذب جریان خون شود. این روش برای داروهایی مثل آنتیبیوتیکها، واکسنها، یا مسکنها که نیاز به اثر سریع دارند، کاربرد دارد.
تزریق عضلانی معمولاً در عضلات بزرگ مثل باسن یا ران انجام میشود و به دلیل جذب بهتر نسبت به تزریق زیرپوستی، در موارد خاص پزشکی ترجیح داده میشود.
تزریق عضلانی به دلایل متعددی در پزشکی مدرن ترجیح داده میشود. یکی از مهمترین مزایای آن، سرعت بالای جذب دارو است.
عضلات به دلیل داشتن جریان خون غنی، دارو را سریعتر از بافت زیرپوستی به جریان خون منتقل میکنند. این ویژگی برای داروهایی که نیاز به اثرگذاری فوری دارند، مانند اپینفرین در واکنشهای آلرژیک شدید یا برخی واکسنها، بسیار حیاتی است.
علاوه بر این، تزریق عضلانی برای داروهایی که در دستگاه گوارش تخریب میشوند یا در تزریق وریدی باعث تحریک رگها میشوند، مناسب است. برای مثال، برخی آنتیبیوتیکها یا داروهای هورمونی نمیتوانند بهصورت خوراکی مصرف شوند، زیرا اسید معده یا آنزیمهای گوارشی آنها را غیرفعال میکنند.
همچنین، در مواردی که بیمار به دلیل شرایط خاص (مثل نبود رگ مناسب برای تزریق وریدی) نمیتواند از روشهای دیگر استفاده کند، تزریق عضلانی جایگزینی مطمئن است.
این روش همچنین برای بیمارانی که نیاز به خودتزریقی دارند، مانند افراد مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس یا دیابت، کاربردی است. با آموزش صحیح، بیماران میتوانند این تزریقات را در خانه انجام دهند و وابستگی به مراکز درمانی را کاهش دهند. بااینحال، انتخاب این روش به عواملی مثل نوع دارو، دوز موردنیاز و شرایط جسمانی بیمار بستگی دارد.
انتخاب محل مناسب برای تزریق عضلانی اهمیت زیادی دارد، زیرا باید از آسیب به اعصاب، رگهای خونی یا استخوانها جلوگیری شود. چهار ناحیه اصلی برای این نوع تزریق وجود دارد که هرکدام ویژگیها و محدودیتهای خاص خود را دارند:
.
عضله دلتوئید در قسمت بالای بازو، نزدیک شانه، قرار دارد و معمولاً برای تزریق واکسنهایی مثل واکسن کزاز یا آنفلوآنزا استفاده میشود. این ناحیه به دلیل توده عضلانی کوچکتر، برای تزریق حجمهای کم (تا 1 میلیلیتر) مناسب است.
بااینحال، خودتزریقی در این ناحیه دشوار است و معمولاً نیاز به کمک یک فرد دیگر دارد. برای یافتن محل دقیق تزریق، باید دو انگشت زیر استخوان آکرومیون (برآمدگی استخوانی بالای بازو) قرار گیرد و تزریق در مرکز مثلثی فرضی انجام شود.
.
عضله واستوس لاترالیس در قسمت خارجی ران قرار دارد و یکی از مناسبترین نقاط برای خودتزریقی است. این ناحیه برای افرادی که به تنهایی تزریق میکنند یا دسترسی به نواحی دیگر ندارند، ایدهآل است. برای پیدا کردن محل تزریق عضلانی در ران، قسمت بالای ران را به سه بخش تقسیم کنید و تزریق را در وسط بخش میانی انجام دهید. این ناحیه میتواند حجم بیشتری از دارو (تا 5 میلیلیتر) را تحمل کند و به دلیل دور بودن از اعصاب اصلی، ایمن است.
عضله ونتروگلوتئال در ناحیه لگن، یکی از ایمنترین نقاط برای تزریق عضلانی در بزرگسالان و کودکان بالای 7 ماه است. این ناحیه به دلیل عمق زیاد و دوری از اعصاب و رگهای اصلی، خطر عوارض را به حداقل میرساند.
بااینحال، خودتزریقی در این ناحیه دشوار است و معمولاً نیاز به کمک یک فرد آموزشدیده دارد. برای تعیین محل تزریق، باید انگشتان دست را به شکل V روی لگن قرار دهید و تزریق را در مرکز این V انجام دهید.
.
در گذشته، عضله دورسوگلوتئال در باسن یکی از رایجترین نقاط برای تزریق عضلانی بود، اما به دلیل خطر آسیب به عصب سیاتیک، امروزه کمتر استفاده میشود. این ناحیه برای تزریق حجمهای بیشتر مناسب است، اما خودتزریقی در آن توصیه نمیشود و باید توسط متخصص انجام شود.
برای جلوگیری از آسیب یا عفونت، هرگز نباید تزریق در ناحیهای انجام شود که علائم تورم، قرمزی یا عفونت دارد. همچنین، در صورت نیاز به تزریقهای مکرر، باید محل تزریق بهطور دورهای تغییر کند تا از آسیب به بافت عضلانی جلوگیری شود.
.
برای انجام صحیح و ایمن تزریق عضلانی، مراحل زیر را دنبال کنید:
شستن دستها: قبل از هر اقدامی، دستهای خود را با آب و صابون بشویید.
آمادهسازی تجهیزات: سرنگ، سوزن، پد الکلی، گاز استریل و بانداژ را آماده کنید.
آمادهسازی دارو: دارو را طبق دستور پزشک به داخل سرنگ بکشید و از وجود حبابهای هوا جلوگیری کنید.
انتخاب محل تزریق: محل مناسب را با توجه به نوع دارو و وضعیت بیمار انتخاب کنید.
تمیز کردن محل تزریق: محل تزریق را با پد الکلی تمیز کرده و اجازه دهید خشک شود.
تزریق دارو: سوزن را با زاویه ۹۰ درجه وارد عضله کنید و دارو را بهآرامی تزریق کنید.
خارج کردن سوزن: پس از تزریق، سوزن را بهسرعت خارج کرده و محل تزریق را با گاز استریل فشار دهید.
دور انداختن تجهیزات: سوزن و سرنگ استفادهشده را در ظرف مقاوم در برابر سوراخ شدن بیندازید.
تزریق عضلانی ممکن است برای برخی افراد دردناک یا استرسزا باشد. برای کاهش ناراحتی، میتوانید قبل از تزریق محل را با یخ بیحس کنید یا از کرمهای بیحسکننده موضعی استفاده کنید.
همچنین، گرم کردن ویال دارو با مالش بین دستها میتواند احساس سوزش را کاهش دهد. شل کردن عضله در زمان تزریق و خشک شدن کامل الکل روی پوست نیز به کاهش درد کمک میکند. اگر خودتزریقی برایتان دشوار است، از یک دوست یا مراقب آموزشدیده کمک بگیرید. از دیگر نکات میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
تغییر محل تزریق: برای جلوگیری از آسیب به عضله، محل تزریق را در هر بار تغییر دهید.
استفاده از سر سوزن مناسب: طول و گیج سرسوزن باید با توجه به نوع دارو و محل تزریق انتخاب شود.
آموزش صحیح: در صورت نیاز به خودتزریقی، از پزشک یا پرستار آموزشهای لازم را دریافت کنید.
مراقبت از محل تزریق: در صورت بروز علائم غیرطبیعی مانند تورم، درد شدید یا تب، به پزشک مراجعه کنید.
.
اگرچه تزریق عضلانی بهطور کلی ایمن است، اما ممکن است عوارضی رخ دهد، از جمله:
درد و تورم در محل تزریق
عفونت یا آبسه
آسیب به عصب یا عروق خونی
واکنشهای آلرژیک
برای کاهش خطر این عوارض، رعایت نکات بهداشتی و استفاده از تجهیزات با کیفیت اهمیت دارد.
.
کیفیت سرنگ و سرسوزن مصرفی در تزریقات عضلانی نقش حیاتی در ایمنی و راحتی بیمار ایفا میکند. استفاده از سرنگها و سرسوزنهای استاندارد و باکیفیت نهتنها خطر عفونت و عوارض را کاهش میدهد، بلکه تجربه تزریق را برای بیمار راحت تر میکند.
شرکت میناسرنگ، یکی از پیشروهای صنعت تجهیزات پزشکی در ایران، با تمرکز بر تولید سرنگ، سرسوزن، ست سرم و سایر ابزارهای پزشکی، محصولاتی با استانداردهای بینالمللی ارائه میدهد.
این شرکت با بهرهگیری از فناوری پیشرفته و مواد اولیه مرغوب، سرنگها و سرسوزنهایی تولید میکند که دقت، ایمنی و راحتی را برای کاربران تضمین میکند. میناسرنگ با تعهد به کیفیت و نوآوری، انتخابی مطمئن برای مراکز درمانی و بیمارانی است که به دنبال تجهیزات پزشکی قابلاعتماد برای تزریقات عضلانی و سایر روشهای درمانی هستند.
برای خرید سرنگ های مینا سرنگ و کسب اطلاعات بیشتر به فروشگاه سایت مراجعه کرده یا با مشاوران ما تماس بگیرید.
